{"id":12042,"date":"2026-08-23T14:23:00","date_gmt":"2026-08-23T14:23:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/2026\/08\/23\/aymnin-1976-1-e-1976-28-k-sayili-karari\/"},"modified":"2026-08-23T14:23:00","modified_gmt":"2026-08-23T14:23:00","slug":"aymnin-1976-1-e-1976-28-k-sayili-karari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/2026\/08\/23\/aymnin-1976-1-e-1976-28-k-sayili-karari\/","title":{"rendered":"AYM’nin 1976\/1 E., 1976\/28 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131"},"content":{"rendered":"

ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI<\/strong><\/p>\n\n

Esas Say\u0131s\u0131:1976\/1<\/strong><\/p>\n

Karar Say\u0131s\u0131:1976\/28<\/strong><\/p>\n

Karar g\u00fcn\u00fc:25\/5\/1976<\/strong><\/p>\n

Resmi Gazete tarih\/say\u0131:16.8.1976\/15679<\/strong><\/p>\n\n

\u0130tiraz yoluna ba\u015fvuran: Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesi.<\/p>\n

\u0130tiraz\u0131n konusu : 27\/5\/1959 g\u00fcnl\u00fc, 7307 say\u0131l\u0131 Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Kanununun 6. maddesinin (F) bendinde ve 17. maddesinde yer alan h\u00fck\u00fcmleri, Anayasa’n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma h\u00fcrriyeti, hukuk devleti, yarg\u0131 denetimi, \u00fcniversite \u00f6zerkli\u011fi ve e\u015fitlik ilkelerine ayk\u0131r\u0131 bulan Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesi Anayasa’n\u0131n 1488 say\u0131l\u0131 Yasa ile de\u011fi\u015fik 151. ve 22\/4\/1962 g\u00fcnl\u00fc, 44 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun’un 27. maddelerine dayanarak bu konuda bir karar verilmek \u00fczere Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurmu\u015ftur.<\/p>\n

I. OLAY :<\/p>\n

27\/12\/1965 g\u00fcn\u00fcnde Orta Do\u011fu Teknik \u00fcniversitesi Mimarl\u0131k Fak\u00fcltesi \u015eehir ve B\u00f6lge Pl\u00e2nlama B\u00f6l\u00fcm\u00fcne asistan olarak giren ve “Pl\u00e2nlaman\u0131n Hukuki ve \u0130dari Meseleleri” konusunda ders vermeye ba\u015flayan davac\u0131, s\u00f6zle\u015fmenin yenilenmeyece\u011fi yolundaki 27\/9\/1971 g\u00fcnl\u00fc Rekt\u00f6rl\u00fck i\u015fleminin iptali istemiyle Dan\u0131\u015ftay’da dava a\u00e7m\u0131\u015f; Dan\u0131\u015ftay 5. Dairesinin kendisine gelen bu davay\u0131 g\u00f6rev y\u00f6n\u00fcnden tevdi etmesi \u00fczerine 12. Daire, 7307 say\u0131l\u0131 Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Kanununun 6\/F ve 17. maddeleri h\u00fck\u00fcmlerinin, Anayasa’n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma h\u00fcrriyeti, hukuk devleti, yarg\u0131 denetimi, \u00fcniversite \u00f6zerkli\u011fi ve kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ilkelerine ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc kan\u0131s\u0131na kendili\u011finden vararak iptalleri i\u00e7in Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurulmas\u0131na oy\u00e7oklu\u011fu ile karar vermi\u015ftir.<\/p>\n

III- YASA MET\u0130NLER\u0130 :<\/p>\n

1- Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesinin itiraza dayanak yapt\u0131\u011f\u0131 Anayasa kurallar\u0131 :<\/p>\n

“Madde 2- T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, insan haklar\u0131na ve Ba\u015flang\u0131\u00e7ta belirtilen temel ilkelere dayanan, milli, demokratik, l\u00e2ik ve sosyal bir hukuk devletidir.”<\/p>\n

“Madde 12- Herkes, dil, \u0131rk, cinsiyet, siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnce, felsefi inan\u00e7, din ve mezhep ayr\u0131m\u0131 g\u00f6zetilmeksizin, kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fittir.<\/p>\n

Hi\u00e7 bir ki\u015fiye, aileye, z\u00fcmreye veya s\u0131n\u0131fa imtiyaz tan\u0131namaz.”<\/p>\n

“Madde 40- Herkes, diledi\u011fi alanda \u00e7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyetine sahiptir. \u00d6zel te\u015febb\u00fcsler kurmak serbesttir.<\/p>\n

Kanun, bu h\u00fcrriyetleri, ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla s\u0131n\u0131rlayabilir…”<\/p>\n

“De\u011fi\u015fik Madde 114- \u0130darenin her t\u00fcrl\u00fc eylem ve i\u015flemine kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r…”<\/p>\n

“De\u011fi\u015fik Madde 120- \u00dcniversiteler, ancak Devlet eliyle ve Kanunla kurulur. \u00dcniversiteler, \u00f6zerkli\u011fe sahip kamu t\u00fczel ki\u015fileridir.<\/p>\n

\u00dcniversite \u00f6zerkli\u011fi, bu maddede belirtilen h\u00fck\u00fcmler i\u00e7inde uygulan\u0131r ve bu \u00d6zerklik, \u00fcniversite binalar\u0131nda ve eklerinde su\u00e7lar\u0131n ve su\u00e7lular\u0131n kovu\u015fturulmas\u0131na engel olmaz.<\/p>\n

<\/div>\n
<\/div>\n

\u00dcniversiteler, Devletin g\u00f6zetimi ve denetimi alt\u0131nda, kendileri taraf\u0131ndan se\u00e7ilen organlar\u0131 eliyle y\u00f6netilir. \u00d6zel kanuna g\u00f6re kurulan Devlet \u00dcniversiteleri hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00dcniversite organlar\u0131, \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u00fcniversite d\u0131\u015f\u0131ndaki makamlarca, her ne suretle olursa olsun, g\u00f6revlerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lamazlar. Son f\u0131kra h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00dcniversite \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131 serbest\u00e7e ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nda bulunabilirler…”<\/p>\n

“De\u011fi\u015fik Madde 140- Dan\u0131\u015ftay, kanunlar\u0131n ba\u015fka idari yarg\u0131 mercilerine b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 konularda ilk derece ve genel olarak \u00fcst derece idare mahkemesidir.<\/p>\n

Dan\u0131\u015ftay, idari uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 ve davalar\u0131 g\u00f6rmek ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek, Bakanlar Kurulunca g\u00f6nderilen kanun tasar\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncesini bildirmek, t\u00fcz\u00fck ta\u015fanlar\u0131n\u0131 ve imtiyaz \u015fartla\u015fma ve s\u00f6zle\u015fmelerini incelemek ve kanunla g\u00f6sterilen i\u015fleri yapmakla g\u00f6revlidir…”<\/p>\n

2- \u0130tiraza konu edilen yasa metinleri:<\/p>\n

\u0130tiraza konu edilen 27\/5\/1959 g\u00fcnl\u00fc, 7307 say\u0131l\u0131 Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Kanununun 6. maddesinin (F) bendi ve 17. maddesi \u015f\u00f6yledir :<\/p>\n

“Madde 6\/F- M\u00fctevelli Heyeti, \u00fcniversitenin ilmi, teknik ve milletleraras\u0131 mahiyetini g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutmak suretiyle m\u00fcessesenin esas ve usullerine g\u00f6re T\u00fcrk ve di\u011fer devletler vatanda\u015flar\u0131ndan idareciler, \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri ve memurlar tayin ve bunlar\u0131n \u00fccretlerini, hizmet m\u00fcddet ve \u015fartlar\u0131n\u0131 ve mukavele esaslar\u0131n\u0131, mer’i mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi olmaks\u0131z\u0131n tespit eder.<\/p>\n

Ancak, T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131ndan olan \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinden b\u00fct\u00fcn faaliyet ve gayretlerini Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesine hasredenler hari\u00e7 olmak \u00fczere di\u011fer T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyelerine mukavele ile verilecek \u00fccret miktar\u0131 birinci derece Devlet memurunun alabilece\u011fi ayl\u0131k ve sair munzam istihkaklar\u0131 yek\u00fbnunu tecav\u00fcz edemez.”<\/p>\n

“Madde 17- Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesinin M\u00fctevelli Heyeti ilk \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri, idarecileri, memur ve m\u00fcstahdemleri halk ve mensup olduklar\u0131 \u00fcniversite ile muamele ve m\u00fcnasebetlerinde hususi hukuk h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi olup haklar\u0131nda Memurin Muhakemat\u0131 Kanunu ile Memurin Kanuni, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Emekli Sand\u0131\u011f\u0131 Kanunu h\u00fck\u00fcmleri tatbik olunmaz.<\/p>\n

Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesine ait mallar Devlet mal\u0131 h\u00fckm\u00fcndedir. Bunlar\u0131 \u00e7alanlar, ihtilas edenler, zimmetine ge\u00e7irenler veya her ne suretle olursa olsun suistimal edenler hakk\u0131nda Devlet mallar\u0131na kar\u015f\u0131 i\u015flenen bu \u00e7e\u015fit su\u00e7lara ait cezai takibat yap\u0131l\u0131r.”<\/p>\n

IV. \u0130LK \u0130NCELEME :<\/p>\n

Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 15. maddesi uyar\u0131nca 20\/1\/1976 g\u00fcn\u00fcnde Kani Vrana, \u015eevket M\u00fcft\u00fcgil, \u0130hsan Ecemi\u015f, Ahmet Akar, Halit Zarbun, Ziya \u00d6nel, Ahmet Ko\u00e7ak, Sekip \u00c7opuro\u011flu, Fahrettin Ulu\u00e7, Muhittin G\u00fcr\u00fcn, Hasan G\u00fcrsel, Ahmet Salih \u00c7ebi, Adil Esmer, Nihat O. Ak\u00e7akayal\u0131o\u011flu ve Ahmet H. Boyac\u0131o\u011flu’nun kat\u0131lmalar\u0131yle yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda, a\u015fa\u011f\u0131daki sorunlar \u00fczerinde durulmu\u015ftur :<\/p>\n

Anayasa’n\u0131n de\u011fi\u015fik 151. maddesinde “Bir davaya bakmakta olan mahkeme ,uygulanacak bir Kanunun h\u00fck\u00fcmlerini Anayasaya ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fcrse veya taraflardan birinin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131n\u0131n ciddi oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na var\u0131rsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda verece\u011fi karara kadar davay\u0131 geri b\u0131rak\u0131r” kural\u0131na yer verilmi\u015f ve 22\/4\/1962 g\u00fcnl\u00fc, 44 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanunun 27. maddesinde de bu kural ba\u015fka bir bi\u00e7imde yinelenmi\u015ftir.<\/p>\n

Anayasa’ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddialar\u0131n\u0131 Anayasa Mahkemesine getirebilme yolunu mahkemelere a\u00e7\u0131k tutan bu d\u00fczenin i\u015fleyebilmesi; ortada somut bir olay\u0131n yani g\u00f6r\u00fclmekte olan belli bir davan\u0131n bulunmas\u0131, Anayasa’ya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bu davada uygulanma durumunda olmas\u0131 ve mahkemenin ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131n\u0131 ciddi yani \u00fczerinde durulmas\u0131n\u0131 gerektiren bir nitelikte g\u00f6rmesi ya da kendili\u011finden bu h\u00fckm\u00fc Anayasaya ayk\u0131r\u0131 bulmas\u0131 gibi ko\u015fullar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Dosyadaki belgelerin incelenmesinde g\u00f6r\u00fclen husus \u015fudur :<\/p>\n

Davac\u0131, s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmiyece\u011fi, daha a\u00e7\u0131k bir deyimle i\u015fine y\u00f6n verildi\u011fi yolundaki Rekt\u00f6rl\u00fck i\u015fleminin iptali i\u00e7in Dan\u0131\u015ftaya ba\u015fvurarak dava a\u00e7m\u0131\u015f, bu davan\u0131n incelenip karara ba\u011flanmas\u0131n\u0131 kendi g\u00f6revi i\u00e7inde g\u00f6rmeyen 5. Daire 14\/11\/1975 g\u00fcnl\u00fc kararla, dava dosyas\u0131n\u0131 g\u00f6revli buldu\u011fu 12. Daireye yollam\u0131\u015ft\u0131r. 521 say\u0131l\u0131 Yasa h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca tekemm\u00fcl eden dava dosyas\u0131, kanun s\u00f6zc\u00fcs\u00fcn\u00fcn esas hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcncesi de al\u0131nd\u0131ktan sonra incelenip heyete sunulmak \u00fczere raport\u00f6re verilmi\u015f ve 12. Dairece de 24.11.1975 g\u00fcn\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesi \u00e7o\u011funlukla bu davay\u0131 \u0130\u00e7erik y\u00f6n\u00fcnden kendisinin g\u00f6rmesi ve \u00e7\u00f6zmesi gerekti\u011fi kan\u0131s\u0131na varm\u0131\u015f, ancak bu yolda g\u00f6rev yapmas\u0131na engellik eden 7307 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 6\/F. ve 17. maddeleri h\u00fck\u00fcmlerini Anayasaya ayk\u0131r\u0131 bularak iptalleri i\u00e7in Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurulmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n

Usul\u00fc dairesinde, Dan\u0131\u015ftaya a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve ilgili kurulca da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesine ba\u015flanm\u0131\u015f bulunan bu davan\u0131n yetki d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclerek yok say\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yetki sorunu da, davan\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesine ba\u015fland\u0131ktan sonra mahkemece ele al\u0131narak \u00e7\u00f6z\u00fclecek konulardan birisini olu\u015fturur. O halde Dan\u0131\u015ftay 12. dairesinin davaya bak\u0131p i\u015fi yasalar \u00e7er\u00e7evesinde sonu\u00e7land\u0131rmas\u0131 gerekmektedir. Yani, Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesi 27\/5\/1959 g\u00fcnl\u00fc, 7307 say\u0131l\u0131 Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Kanununun 6\/F, ve 17. maddelerini bu evrede uygulamak suretiyle davay\u0131 karara ba\u011flamak durumundad\u0131r.<\/p>\n

Yeri gelmi\u015fken \u015fu y\u00f6n de belirtilmelidir ki, bir mahkemenin, kimi davalarda bir b\u00f6l\u00fcm kanun h\u00fck\u00fcmlerini uygulamak suretiyle davalar\u0131 daha \u00f6nce sonu\u00e7land\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131, sonradan a\u00e7\u0131lan davalarda uygulanma durumunda olan o yasa h\u00fck\u00fcmlerinin iptali i\u00e7in itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurmas\u0131na engellik edemez. B\u00f6yle bir ba\u015fvurmada da Anayasa Mahkemesinin Anayasaya uygunluk denetiminde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yasal ko\u015fullar\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131, incelemesi ve saptamas\u0131, kendisini hi\u00e7 bir zaman Uyu\u015fmazl\u0131k Mahkemesi durumuna da getirmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc Anayasa Mahkemesi bu yolla Mahkemenin g\u00f6revini tayin etmi\u015f olmamakta, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flev itiraz yolu ile ba\u015fvurman\u0131n \u00f6n ko\u015fullar\u0131n\u0131 saptamaktan ibaret kalmaktad\u0131r.<\/p>\n

Anayasan\u0131n ve 44 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n s\u00f6z\u00fc edilen h\u00fck\u00fcmleri kar\u015f\u0131s\u0131nda, bakmakta oldu\u011fu bu davada uygulanaca\u011f\u0131 belirtilen h\u00fck\u00fcmlerin Anayasaya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na varan Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesinin, Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurmaya yetkili bulundu\u011fu ku\u015fkuya yer b\u0131rakm\u0131yacak derecede a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Halit Zarbun ve Nihat O. Ak\u00e7akayal\u0131o\u011flu, itiraz konusu kurallar\u0131n davan\u0131n bu evresinde Dan\u0131\u015ftay 12. Dire\u015fince uygulanacak h\u00fck\u00fcmlerden olmad\u0131\u011f\u0131m \u00f6ne s\u00fcrerek bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

\u0130lk inceleme sonunda; “dosyan\u0131n eksi\u011fi bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesine ve s\u0131n\u0131rlama konusunun esas\u0131n incelenmesi s\u0131ras\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesine Halit Zarbun ve Nihat O. Ak\u00e7akayaho\u011flu’nun itiraz konusu kurallar\u0131n davan\u0131n bu evresinde itiraz yoluna ba\u015fvuran Dan\u0131\u015ftay Dairesince uygulanacak h\u00fck\u00fcmlerden olmad\u0131\u011f\u0131 yolundaki kar\u015f\u0131oylariyle ve oy\u00e7oklu\u011fu ile” 20\/1\/1976 g\u00fcn\u00fcnde karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

V. ESASIN \u0130NCELENMES\u0130 :<\/p>\n

\u0130\u015fin esas\u0131na ili\u015fkin rapor, iptali istenilen kanun kurallar\u0131, Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131na dayanak g\u00f6sterilen Anayasa ilkeleri; bunlarla ilgili gerek\u00e7eler ve ba\u015fka yasama belgeleri, konu ile ili\u015fkisi bulunan \u00f6teki metinler okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc :<\/p>\n

\u0130tiraz yoluna ba\u015fvuran Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesi, 7307 say\u0131l\u0131 Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Kanununun 6. maddesinin F bendi h\u00fckm\u00fc ile 17. maddesini Anayasaya ayk\u0131r\u0131 bulmakta ve bu h\u00fck\u00fcmlerin iptalini istemektedir.<\/p>\n

Dan\u0131\u015ftay’da iptal davas\u0131na konu edilen hususun, \u00f6\u011fretim \u00fcyesi durumunda olan davac\u0131n\u0131n, s\u00f6zle\u015fmenin uzat\u0131lmamas\u0131 suretiyle g\u00f6revine son verme i\u015flemi oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. O halde Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesinin bu davada uygulama durumunda oldu\u011fu kurallar, itiraz konusu h\u00fck\u00fcmlerin, T\u00fcrk \u00d6\u011fretim \u00fcyelerini hedef alan ve bunlar\u0131n \u00fcniversite ile olan ili\u015fkilerini ve haklar\u0131ndaki M\u00fctevelli Heyetin yetkilerini d\u00fczenleyen b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc olmak gerekir.<\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131da anayasal denetim y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lacak incelemelerde konu bu \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde kal\u0131narak ele al\u0131nacak ve bu a\u00e7\u0131dan i\u015fin de\u011ferlendirilmesi yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

Bu y\u00f6nden bak\u0131l\u0131nca 6. maddenin F bendi, M\u00fctevelli Heyetine, \u00dcniversitenin ilmi, teknik ve milletleraras\u0131 mahiyetlerini g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutmak suretiyle m\u00fcessesenin esas ve usullerine g\u00f6re T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131ndan \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri t\u00e2yin ve \u00fccretlerini, hizmet, m\u00fcddet ve \u015fartlar\u0131n\u0131 ve mukavele esaslar\u0131n\u0131 mer’i mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine ba\u011fl\u0131 kalmaks\u0131z\u0131n tesbit etme yetkisini vermekte ve 17. maddesi de bunlar\u0131n yani \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00fcniversite ile olan muamele ve m\u00fcnasebetlerinde \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi olduklar\u0131 kural\u0131n\u0131 getirmektedir.<\/p>\n

Asl\u0131nda bu kurallar i\u00e7 i\u00e7e bulunmakta ve biri \u00f6tekinin sonucu gibi g\u00f6r\u00fcnmekte ise de, Anayasaya uygunluk denetiminin do\u011fru bir bi\u00e7imde yap\u0131labilmesini sa\u011flamak amac\u0131 ile itiraz yoluna ba\u015fvuran Dan\u0131\u015ftay 12 Dairesinin dayand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin her maddeye taalluk eden k\u0131sm\u0131n\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 \u00f6zetlenmesi bunu takiben \u00f6nce 17. maddenin, sonra da 6\/F. bendi’ nin anayasal denetimden ge\u00e7irilmesi yerinde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Konu hakk\u0131ndaki inceleme de bu y\u00f6ntem izlenecektir.<\/p>\n

A – 17. maddeye ili\u015fkin inceleme :<\/p>\n

Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesi 17. madde hakk\u0131ndaki Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k sav\u0131n\u0131 \u00f6zetle \u015fu gerek\u00e7elere dayand\u0131rmaktad\u0131r: (\u00d6zel hukuk, e\u015fit ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olan taraflar aras\u0131ndaki ili\u015fkileri d\u00fczenleyen bir hukuk dal\u0131d\u0131r. Kamu hizmetleri alan\u0131n\u0131 ise kamu hukuku ve bu arada idare hukuku kurallar\u0131 d\u00fczenlemektedir. Anayasan\u0131n 1488 say\u0131l\u0131 Yasa ile de\u011fi\u015fik 120. maddesiyle, \u00fcniversitelerin Devlet eliyle ve kanunla kurulmu\u015f \u00f6zerk kamu t\u00fczel ki\u015fileri olduklar\u0131 kurala ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesinin de bu ko\u015fullar\u0131 ta\u015f\u0131yan bir kamu t\u00fczel ki\u015fisi oldu\u011funda ku\u015fku yoktur. Kamusal bir kurulu\u015fun ve bu kurulu\u015fa ili\u015fkin bir kamu hizmetinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin s\u00f6z konusu oldu\u011fu hallerde ise kural olarak kamu hukuku gerekleri g\u00f6zetilir ve bu alanda ge\u00e7erli kurallar uygulan\u0131r.<\/p>\n

Y\u00fcksek \u00f6\u011fretim ancak Devlet eliyle yap\u0131labilen bir kamu hizmetidir Anayasa Koyucu bu nedenle \u00fcniversitelere \u00f6zel bir \u00f6nem g\u00f6stermi\u015f; bilimsel ve y\u00f6netimsel \u00f6zerklik tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Bundan ba\u015fka \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin bilimsel yans\u0131zl\u0131k i\u00e7inde e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim i\u015flerini s\u00fcrd\u00fcrebilmeleri, bilimsel ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nda bulunabilmeleri, bu \u00f6zerkli\u011fin var olmas\u0131n\u0131 zorunlu hale getirmi\u015ftir. Oysa \u00d6\u011fretim \u00fcyeleri ile \u00fcniversite ve M\u00fctevelli Heyeti aras\u0131ndaki i\u015flem ve ili\u015fkileri, \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine ba\u011fl\u0131 tutarak \u00fcniversitenin \u00f6zerkli\u011fini sa\u011flamaya olanak yoktur.<\/p>\n

Dan\u0131\u015ftay \u00f6n\u00fcnde \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00d6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi olduklar\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcrken, adli yarg\u0131 \u00f6n\u00fcnde de bunlar\u0131n stat\u00fcer hukuka ba\u011fl\u0131 kamu ajan\u0131 durumunda olduklar\u0131 s\u00f6ylenmekte ve haklar\u0131nda yap\u0131lan idari i\u015flemler b\u00f6ylece yarg\u0131 denetiminden ka\u00e7\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u00dcniversite \u00f6\u011fretim \u00fcyelerine uygulanan de\u011fi\u015fik i\u015flemler onlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcvencesinden yoksun b\u0131rak\u0131lmalar\u0131 sonucunu do\u011furmu\u015f ve e\u015fitlik ilkesini de zedelemi\u015ftir.<\/p>\n

\u0130tiraz konusu 17. madde h\u00fckm\u00fc, bu haliyle yarg\u0131 denetimi, kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ve bilimsel \u00d6zerklik ilkelerine ayk\u0131r\u0131 niteliktedir.)<\/p>\n

Davac\u0131 dava dilek\u00e7esinde, Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesinde 1965 y\u0131l\u0131ndan beri asistan olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, 1965 den g\u00f6revine son verildi\u011fi 1971 y\u0131l\u0131na kadar hi\u00e7 bir hocan\u0131n denetim ve g\u00f6zetimi olmaks\u0131z\u0131n “Pl\u00e2nlaman\u0131n hukuki ve idari meseleleri” konusunda ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ders verdi\u011fini, b\u00fct\u00fcn \u00d6\u011fretim \u00fcyeleri gibi kendi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n da de\u011ferlendirilmeye t\u00e2bi tutuldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrmekte; idare de savunmas\u0131nda bu maddi olgulara itiraz etmemektedir.<\/p>\n

Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim \u00fcyelerini \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi tutan ve giderek bunlar\u0131 \u00fcniversite ile olan muamele ve m\u00fcnasebetlerde adli yarg\u0131 \u00f6n\u00fcnde hak arama durumunda b\u0131rakan 17. madde h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Anayasaya uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususu, Anayasan\u0131n 140., 114., 120., 12, ve 2. maddeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131narak incelenmelidir.<\/p>\n

a) Anayasan\u0131n 140. maddesinin i\u00e7eri\u011fini saptayabilmek ve s\u00f6z\u00fc edilen 17. maddenin bu kurala uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtebilmek i\u00e7in 140. maddenin birinci ve ikinci f\u0131kralar\u0131 \u00fczerinde yeterince durmak ve getirilen d\u00fczenlemeyi a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak gerekmektedir.<\/p>\n

Anayasan\u0131n 1488 say\u0131l\u0131 Yasa ile de\u011fi\u015fik 140. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda “Dan\u0131\u015ftay, idari uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 ve davalar\u0131 g\u00f6rmek ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlemekle g\u00f6revlidir ” denilmekte ve bu y\u00fcksek idare mahkemesinin g\u00f6rev alan\u0131 bu bi\u00e7imde belirtilmektedir.<\/p>\n

\u00d6\u011fretide de kabul edildi\u011fi gibi idari uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131, \u0130dari makamlar aras\u0131nda do\u011fan ve \u00e7e\u015fitli yasa h\u00fck\u00fcmleriyle kesin olarak \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc Dan\u0131\u015ftaya verilmi\u015f bulunan ve 521 say\u0131l\u0131 Dan\u0131\u015ftay Kanunu’nun 47. maddesi ile de Dan\u0131\u015ftay\u0131n birinci, ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc daireleriyle Dan\u0131\u015ftay Genel Kurulu veya \u0130dari Daireler Kurulu g\u00f6revlendirilmi\u015f olan uyu\u015fmazl\u0131klar olu\u015fturur. Hemen a\u00e7\u0131klamak gerekir ki, bu t\u00fcr uyu\u015fmazl\u0131klar hakk\u0131nda Dan\u0131\u015ftay\u0131n idari dairelerinden verilen kararlar yarg\u0131sal nitelik ta\u015f\u0131mayan idari karakterdeki kararlard\u0131r.<\/p>\n

\u0130dare hukuku esaslar\u0131na, 521 say\u0131l\u0131 Dan\u0131\u015ftay Kanununun 30. maddesiyle saptanan ilkeye g\u00f6re, idari davalardan; idari i\u015flemler hakk\u0131nda a\u00e7\u0131lan iptal davalar\u0131, idari eylem ve i\u015flemlerden dolay\u0131 a\u00e7\u0131lacak tam yarg\u0131 davalar\u0131, genel hizmetlerden birinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in akdedilen \u0130dari mukavelelerden dolay\u0131 taraflar aras\u0131nda \u00e7\u0131kan uyu\u015fmazl\u0131klara ili\u015fkin davalar anla\u015f\u0131lmak gerekir.<\/p>\n

Anayasan\u0131n kabul etti\u011fi ba\u011f\u0131ms\u0131z idari yarg\u0131 sisteminin g\u00f6rev alan\u0131na giren bu idari davalar\u0131n konusunu olu\u015fturan idari i\u015flem ve idari s\u00f6zle\u015fmelerin ne olduklar\u0131n\u0131n ve nas\u0131l nitelik ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131n Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi ile \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri aras\u0131ndaki hukuki ba\u011f\u0131n b\u00f6yle bir ili\u015fki ortaya koyup koymad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da incelenmesi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

Bir tasarruf veya karar\u0131n idari i\u015flem say\u0131labilmesi i\u00e7in, o tasarruf veya karar\u0131n bir kamu kurumunca ya da idare \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7inde yer alan bir idari makamca verilmi\u015f olmas\u0131 ve idarenin idare hukuku alan\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc idari faaliyetlerle ilgili bulunmas\u0131 gerekir. Ba\u015fka bir deyimle bir kamu kurumunun kamu hizmetleriyle veya bu hizmetlerin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesiyle ilgili kararlar\u0131 idari nitelik ta\u015f\u0131yan kararlard\u0131r. Bunun gibi, idarenin, asli ve s\u00fcrekli kamu hizmeti y\u00fcr\u00fcten mensuplar\u0131 ve ajanlar\u0131 hakk\u0131ndaki i\u015flemlerinin de birer idari i\u015flem oldu\u011fu; idare ile ajanlar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkinin idare hukuku ilkelerine ba\u011fl\u0131 ve idare hukuku kurallar\u0131 ile d\u00fczenlenen bir kamu hukuku ili\u015fkisi oldu\u011fu ku\u015fkusuzdur.<\/p>\n

Nitekim Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinden birisinin i\u015fine son verilmesi \u00fczerine Ankara 4. \u0130\u015f Mahkemesine a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davada daval\u0131 \u00fcniversite, Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesinin Devlet eliyle kurulmu\u015f, Devletin g\u00f6zetimi ve denetimi alt\u0131nda bulunan ve Devletin ba\u015fta gelen \u00f6devlerinden say\u0131lan e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim hizmetini y\u00fcr\u00fcten \u00d6zerk bir kamu t\u00fczel ki\u015fisi oldu\u011funu; personelinin de memur, daha ge\u00e7erli bir deyimle kamu ajan\u0131 say\u0131lmalar\u0131 gerekti\u011fini kamu ajanlar\u0131n\u0131n idare ile olan ili\u015fkilerinden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ise kamu hukuku kurallar\u0131na g\u00f6re idari yarg\u0131 yerinde \u00e7\u00f6z\u00fclmesinin as\u0131l oldu\u011funu; y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re atama ve g\u00f6revlendirme yap\u0131ld\u0131ktan sonra aktedilen s\u00f6zle\u015fmenin, esas olan kamu hukuku ili\u015fkisini de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fini; zira bir kamu g\u00f6revlisinin ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu kurumla olan tek ve de\u011fi\u015fmez ili\u015fkinin stat\u00fc hukuku ili\u015fkisi oldu\u011funu; 7307 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 17. maddesindeki \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6ndermede bulunan h\u00fckm\u00fcn \u00f6\u011fretim \u00fcyelerine y\u00fcksek \u00fccret vermeyi sa\u011flamaktan ba\u015fka bir ama\u00e7 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan g\u00f6r\u00fc\u015f do\u011frultusunda savunmu\u015f (Ankara 4. i\u015f Mahkemesi, 22\/9\/1975 g\u00fcnl\u00fc, E. 1974\/1646, K. 1975\/2271 say\u0131l\u0131 karar) ve i\u015f mahkemesi de benzer gerek\u00e7elerle ve g\u00f6rev y\u00f6n\u00fcnden davay\u0131 reddetmi\u015f ve Yarg\u0131tay 9. Hukuk Dairesi de bu karar\u0131 onam\u0131\u015ft\u0131r. (9. Hukuk Dairsi, 18\/12\/1975 g\u00fcnl\u00fc, 1975\/28978-52589 say\u0131l\u0131 karar).<\/p>\n

Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesinde \u00f6\u011fretim \u00fcyesi unvan ve yetkisiyle \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 “mukaveleli ajanlar” olarak tan\u0131mlamak gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu unvan ve yetki ile \u00e7al\u0131\u015fan ve bu itibarla da \u00fcniversite se\u00e7imlerine, kurullar\u0131na ve y\u00f6netimine kat\u0131lan; ders vermek, deney ve s\u0131nav yapmak, akademik unvanlar vermek, \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin se\u00e7imine ve inhas\u0131na kat\u0131lmak gibi Devletin ba\u015fta gelen e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim hizmetlerini do\u011frudan do\u011fruya y\u00fcr\u00fcten \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00fcniversite ile olan ili\u015fkisinin bir kamu ili\u015fkisi oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortadad\u0131r.<\/p>\n

Bu t\u00fcr bir ili\u015fkinin hangi hukuk dal\u0131na t\u00e2bi tutulmas\u0131 ve bu ili\u015fkiden do\u011fan anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n hangi yarg\u0131 yerinde \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekti\u011fi konusu, Anayasan\u0131n 114. maddesiyle 140. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131 birlikte ele almay\u0131 ve incelemeyi gerektirmektedir.<\/p>\n

b) Anayasan\u0131n 140. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 “Dan\u0131\u015ftay, Kanunlar\u0131n ba\u015fka idari yarg\u0131 mercilerine b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 konularda ilk derece ve genel olarak \u00fcst derece idare mahkemesidir” ilkesini koyarak Dan\u0131\u015ftay\u0131n g\u00f6revini a\u00e7\u0131k ve kesin bir bi\u00e7imde \u00e7izmi\u015f ve belirlemi\u015ftir. Bu ilkenin bu denli a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve kesinli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda, Dan\u0131\u015ftay\u0131n g\u00f6rev alan\u0131na giren bir anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn adli yarg\u0131 yerine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 konusunda yasama organ\u0131n\u0131n takdir ve se\u00e7me serbestisine sahip oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrme olanaks\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kanunlar\u0131n ba\u015fka idari yarg\u0131 yerlerine b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn idari davalar\u0131 ilk derece idare mahkemesi s\u0131fat\u0131yla \u00e7\u00f6zme yetkisi kesin olarak Dan\u0131\u015ftaya aittir. Yasama organ\u0131n\u0131n kanun koymak suretiyle kullanabilece\u011fi takdir hakk\u0131 ise, o idari davan\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc ba\u015fka bir idari yarg\u0131 merciine, yani alt derece idare mahkemesine b\u0131rakmaktan ibaret kal\u0131r, ki, bu halde dahi Dan\u0131\u015ftay\u0131n \u00fcst derece idare mahkemesi niteli\u011fini koruyaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Anayasan\u0131n 114. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 “idarenin her t\u00fcrl\u00fc eylem ve i\u015flemine kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r” temel kural\u0131n\u0131 getirmi\u015ftir. Konulan bu Anayasa ilkesinde, idarenin “her t\u00fcrl\u00fc eylem ve i\u015fleminden” ve “yarg\u0131 yolu” deyiminden s\u00f6z edilmesi \u00fczerinde ayr\u0131ca durulmak gerekir. B\u00f6ylece bu kavramlar\u0131n, ba\u015fka bir deyimle kural\u0131n i\u00e7eri\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a saptanmal\u0131d\u0131r ki, itiraz konusu h\u00fckm\u00fcn Anayasaya uygun ya da ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ortaya konabilsin.<\/p>\n

Bir tasarruf veya karar\u0131n idari i\u015flem say\u0131labilmesi i\u00e7in, o tasarruf veya karar\u0131n bir kamu kurumu taraf\u0131ndan ya da idare \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7inde yer alan bir idari makamca verilmi\u015f olmas\u0131 ve idarenin, idare hukuku alan\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc idari faaliyetlerle ilgili bulunmas\u0131 ko\u015ful ve gere\u011fine yukar\u0131da de\u011finilmi\u015f ve gereken a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir kamu kurumunun veya idare \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7inde yer alan bir idari makam\u0131n idare hukuku alan\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc faaliyetlerle ilgili olmayan, \u00f6zel hukuk alan\u0131nda sonu\u00e7 do\u011furan karar, i\u015flem ve eylemleri de olabilir. Kamu kurulu\u015flar\u0131n\u0131n idare hukuku ilkelerine g\u00f6re idari eylem veya i\u015flem say\u0131lmayan ve medeni veya ticari nitelikteki tasarruflar\u0131 haks\u0131z eylemleri, mallar\u0131n\u0131n idaresi, \u00f6zel hukuk \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde yap\u0131lan ekonomik ve ticari nitelikteki faaliyetleri, medeni ve ticari nitelikteki s\u00f6zle\u015fmeleri buna \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir. Anayasan\u0131n 114. maddesi, idarenin eylem ve i\u015flemi, hangi alanda olursa olsun, daha a\u00e7\u0131k bir deyimle ister kamu hukuku, isterse \u00f6zel hukuk alan\u0131na girsin, bunlara kar\u015f\u0131 mutlaka yarg\u0131 yolunun a\u00e7\u0131k olaca\u011f\u0131n\u0131 kesin olarak kurala ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Anayasan\u0131n bu kuralla a\u00e7\u0131k tuttu\u011fu “yarg\u0131 yolu”nun, kamu hukuku alan\u0131nda idari yarg\u0131, \u00f6zel hukuk alan\u0131nda ise adli yarg\u0131 oldu\u011fu bir a\u00e7\u0131klamay\u0131 gerektirmeyecek derece belirgindir.<\/p>\n

O halde, Yasama organ\u0131n\u0131n, idare hukuku alan\u0131nda olu\u015fan ve sonu\u00e7 do\u011furan bir idari eylem veya i\u015fleme kar\u015f\u0131 adli yarg\u0131 yolunu a\u00e7ma se\u00e7ene\u011fine bu kural da elveri\u015fli de\u011fildir. Bir varsay\u0131m olarak, idare hukuku esaslar\u0131na g\u00f6re idari eylem veya i\u015flem say\u0131lan konulara kar\u015f\u0131 adli yarg\u0131 yerlerinde bir yasa ile dava a\u00e7\u0131labilece\u011finin ye yarg\u0131 denetiminin bu yolla sa\u011flanabilece\u011finin kabul edilmesi, Anayasa ilkelerine ters d\u00fc\u015fen ve \u015fekli bir denetimden \u00f6teye gitmeyen bir g\u00f6r\u00fc\u015f olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc idari yarg\u0131n\u0131n, yani adli yarg\u0131dan ayr\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir idari yarg\u0131 sisteminin Anayasaca ve idare hukukunca kabul edilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n nedeni, kamu hizmetlerinde do\u011fan anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n yap\u0131lar\u0131ndaki \u00f6zellikler; bunlara uygulanacak kurallar\u0131n hukuki ve teknik bir nitelik ta\u015f\u0131mas\u0131; \u00f6zel hukuk dal\u0131 ile idare hukuku aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir b\u00fcnye, esas ve prensip fark\u0131n\u0131n var olmas\u0131; idari i\u015flemlerin, idare hukuku dal\u0131nda uzmanla\u015fm\u0131\u015f ve kamu hukuku alan\u0131nda bilgi ve tecr\u00fcbe edinmi\u015f h\u00e2kimlerce denetlenmesinin zorunlu say\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Adli yarg\u0131 ile idari yarg\u0131n\u0131n birbirinden ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n temelinde, \u00f6zel hukukla idare hukukunun ayr\u0131 ilke ve kurallara oturmu\u015f bulunmalar\u0131; uyu\u015fmazl\u0131k alanlar\u0131n\u0131n ve bu uyu\u015fmazl\u0131klara uygulanacak hukuk kurallar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fik olmas\u0131 yatmaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten \u00f6zel hukuka egemen olan temel ilke, ki\u015filer aras\u0131nda hak ve menfaat e\u015fitli\u011finin ve irade h\u00fcrriyetinin bulunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Adli yarg\u0131n\u0131n amac\u0131, taraflar aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n hak ve nasafet kurallar\u0131na g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fclerek haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n giderilmesi ve varsa zarar\u0131n tazmin ettirilmesi oldu\u011fu halde idari yarg\u0131 denetiminin ana ere\u011fi, idarenin, idare hukuku alan\u0131 ve kanun \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Ba\u015fka bir deyimle idari yarg\u0131 denetiminin amac\u0131, idarenin, kanunlar\u0131n verdi\u011fi yetkileri asmas\u0131 veya k\u00f6t\u00fcye kullanmas\u0131, ya da hukuka ve mevzuata ayk\u0131r\u0131 i\u015flem veya eylem, tesis etmesi hallerinde, bu eylem ve i\u015flemleri yetki, \u015fekil, sebep, konu ve maksat y\u00f6nlerinden iptal etmek suretiyle idareyi hukuk alan\u0131 i\u00e7inde kalmaya zorlamakt\u0131r. \u015eu y\u00f6n de a\u00e7\u0131klanmal\u0131d\u0131r ki, hukuka ve mevzuata ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedeniyle bir idari i\u015flemin iptal edilmesine ili\u015fkin karar, ge\u00e7mi\u015fe y\u00fcr\u00fcyerek, yani sakat idari i\u015flemin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden itibaren h\u00fck\u00fcm ifade eder. Bundan dolay\u0131 iptal h\u00fckm\u00fc idareye iptal edilen idari i\u015flemden \u00f6nce mevcut olan ve bu i\u015flemle de\u011fi\u015ftirilmi\u015f bulunan hukuki durumu aynen iade etmek zorunlulu\u011funu y\u00fckler.<\/p>\n

Yukar\u0131dan beri yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalara g\u00f6re, 7307 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 17. maddesinde yer alan ve g\u00f6r\u00fclen bu davada uygulanma durumunda olan, Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesinin \u00f6\u011fretim \u00fcyelerini, mensup oldu\u011fu \u00fcniversite ile muamele ve m\u00fcnasebetlerinde \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine ba\u011fl\u0131 tutan ve bu yolla bu muamele ve m\u00fcnasebetlerden do\u011facak uyu\u015fmazl\u0131klara, ba\u015fka bir deyimle \u00fcniversite idaresinin \u00d6\u011fretim \u00fcyeleri hakk\u0131nda alaca\u011f\u0131 idari kararlara kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lacak davalarda idari yarg\u0131 yolunun kapat\u0131lmas\u0131n\u0131 ve sonu\u00e7 olarak da idari kararlar\u0131 iptal edilebilir olmaktan kurtararak hukuk alan\u0131nda ya\u015famalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme olana\u011f\u0131 sa\u011flayan bu h\u00fck\u00fcm, Anayasan\u0131n 140. ve 114. maddelerine a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

c) Anayasa Mahkemesinin e\u011fitim ve \u00f6\u011fretime ili\u015fkin kararlar\u0131nda da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, plana ba\u011fl\u0131 olarak toplumsal, iktisadi ve k\u00fclt\u00fcrel kalk\u0131nman\u0131n ilk ko\u015fulu nitelikli adam yeti\u015ftirmektir. Nitelikli adam yeti\u015ftirmek ise sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimle ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Bundan dolay\u0131 Anayasan\u0131n 50. maddesi, halk\u0131n e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim gereksinmesini sa\u011flamay\u0131 Devletin ba\u015fta gelen \u00f6devlerinden saym\u0131\u015ft\u0131r. Yine bu anlay\u0131\u015flad\u0131r ki Anayasa Koyucu, idare \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7inde yer alan \u00fcniversiteleri, ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 \u00f6nem ve \u00f6zellikleri de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutarak, 120. maddedeki d\u00fczenleme ile \u00fcniversite \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, e\u011fitim ve \u00f6\u011frenimi hert\u00fcrl\u00fc d\u0131\u015f etkilerden uzak, bilimin gerektirdi\u011fi yans\u0131z ve bask\u0131s\u0131z bir ortam i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesini sa\u011flayan ve bunlar\u0131 \u00f6zerk kurulu\u015flar haline getiren kurallara ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Anayasa’n\u0131n 120. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda “\u00dcniversiteler, Devletin g\u00f6zetimi ve denetimi alt\u0131nda, kendileri taraf\u0131ndan se\u00e7ilen organlar\u0131 eliyle y\u00f6netilir. \u00d6zel kanuna g\u00f6re kurulan Devlet \u00fcniversiteleri hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131d\u0131r” kural\u0131 yer almaktad\u0131r. Bu f\u0131kra h\u00fckm\u00fcyle, \u00fcniversite organlar\u0131n\u0131n, o \u00fcniversitenin \u00f6\u011fretim \u00fcyelerince se\u00e7ilece\u011fi ve \u00fcniversitenin se\u00e7ilen bu organlar eliyle y\u00f6netilece\u011fi ilke olarak belirtilmi\u015f ve hemen arkas\u0131ndan da bu kural\u0131n istisnas\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. O halde Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi y\u00f6n\u00fcnden Anayasan\u0131n ayr\u0131k tuttu\u011fu durumun yaln\u0131zca y\u00f6netim organlar\u0131 konusu oldu\u011fu ortadad\u0131r. Ba\u015fka bir deyimle Anayasa koyucu, s\u00f6z\u00fc edilen bu \u00fcniversitenin organlar\u0131n\u0131n, kendi \u00f6\u011fretim \u00fcyelerince se\u00e7ilmiyebilece\u011fini, ba\u015fka kurumlarca g\u00f6revlendirilen ki\u015filerden olu\u015fan organlar eliyle de \u00fcniversitenin y\u00f6netilebilece\u011fini kabul etmi\u015f olmaktad\u0131r. Nitekim Anayasa Mahkemesinin 25\/2\/1975 g\u00fcnl\u00fc, 1975\/22 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda (Resmi Gazete, g\u00fcn: 3\/12\/1975, Say\u0131; 15431) “…Anayasa Koyucunun, ayr\u0131k kural\u0131 120. maddeye eklerken, b\u00fct\u00fcn bu ilkelere ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fen bir \u00fcniversite y\u00f6netim t\u00fcr\u00fcn\u00fc ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 kabul edilemez. Ayr\u0131k h\u00fckm\u00fcn korumay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netim bi\u00e7imi, ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na girmeden, yaln\u0131z (M\u00fctevelli Heyeti) sistemine dayanan, di\u011fer temel ilkelere sad\u0131k kalan bir y\u00f6netim bi\u00e7imidir …\u015eu halde kendileri taraf\u0131ndan se\u00e7ilen organlar eliyle y\u00f6netilmeyen, yani (M\u00fctevelli Heyeti) sistemiyle y\u00f6netilen ve 1961 Anayasas\u0131ndan \u00f6nce kurulu\u015funu tamamlam\u0131\u015f olan Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesinde, \u00f6\u011frenim ve \u00f6\u011fretim ile ilgili di\u011fer temel ilkelerin de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve etkinli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmesi do\u011fald\u0131r.” denilerek bu husus a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015f bulunmaktad\u0131r. O halde 120. maddede yer alan ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra d\u0131\u015f\u0131nda kalan kurallar\u0131n da Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesine kar\u015f\u0131 etkinli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, Anayasa a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu kurulu\u015fun t\u00fcm\u00fcyle bu kurallara ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu do\u011fal saymak gerekir.<\/p>\n

\u015eu y\u00f6n de kesinlikle belirtilmelidir ki, \u00fcniversite \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin; bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, \u00f6\u011frenim ve e\u011fitimi, yan tutmadan, hi\u00e7 bir endi\u015feye kap\u0131lmadan \u00f6zg\u00fcrce yapabilmeleri i\u00e7in her \u015feyden \u00f6nce kendilerinin mesleki g\u00fcvenceye sahip k\u0131l\u0131nmalar\u0131 \u015fartt\u0131r. Mesle\u011fini kaybetme ku\u015fkusu i\u00e7inde olan ve kendini g\u00fcvencede g\u00f6rmeyen bir \u00f6\u011fretim \u00fcyesinden bilimin gerekleri beklenemez. Oysa \u00fcniversiteler, sadece g\u00fcnl\u00fck teknik gereksinmeleri kar\u015f\u0131layan bir y\u00fcksek okul durumunda da de\u011fildirler; \u00fclkenin i\u00e7indeki ve d\u0131\u015f\u0131ndaki bilimsel hareketleri ve geli\u015fmeleri izlemek ve incelemek kurumlar hakk\u0131nda bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar, de\u011ferlendirmeler ve ele\u015ftiriler yapmak, b\u00f6ylece \u00fclkenin bilimsel, teknik, ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ve hukuki geli\u015fmesine katk\u0131da bulunmak zorundad\u0131rlar. Bu g\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kamayan, yurttaki hareketleri izleyip ele\u015ftirmeyen bilimsel verileri yay\u0131nlama g\u00fcc\u00fcnden yoksun ve sadece olan\u0131 \u00f6\u011fretmekle yetinen, yarat\u0131c\u0131l\u0131k g\u00fcc\u00fc olmayan kurulu\u015flar, ad\u0131 ne olursa olsun, ger\u00e7ek anlamda \u00fcniversite say\u0131lamazlar.<\/p>\n

Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi ile \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri aras\u0131ndaki muamele ve m\u00fcnasebetlerde \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 kurala ba\u011flayan 17. madde h\u00fckm\u00fc, bunlar\u0131n g\u00f6revlerine son verilmesinde M\u00fctevelli Heyetine s\u0131n\u0131rs\u0131z bir takdir yetkisi vermektedir. Bu kural gere\u011fi, \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri ile \u00fcniversite aras\u0131ndaki s\u00f6zle\u015fmeler, Bor\u00e7lar Kanununun 313. ve sonraki maddelerine ba\u011fl\u0131 bir \u00f6zel hukuk s\u00f6zle\u015fmesi niteli\u011fine sokulmu\u015ftur. \u00d6zel hukuk s\u00f6zle\u015fmesinde aslolan, yukar\u0131da da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi, irade serbestli\u011fi ve irade muhtariyetidir. Bu esaslara g\u00f6re M\u00fctevelli Heyeti s\u00f6zle\u015fmelere diledi\u011fi anda son vermek ya da s\u00fcresi biten bir s\u00f6zle\u015fmeyi uzat\u0131p uzatmamakta s\u0131n\u0131rs\u0131z bir takdir yetkisine sahip olmaktad\u0131r. 17. maddedeki bu kural, \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, g\u00f6rev ve meslek g\u00fcvencelerini, serbest\u00e7e ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nda bulunma haklar\u0131n\u0131, \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve teminat i\u00e7inde \u00f6\u011frenim ve \u00f6\u011fretimde bulunma yetkilerini zedelemekte ve giderek ortadan kald\u0131ran bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnmekte oldu\u011fundan Anayasa’n\u0131n 120. maddesine de ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n

d) Anayasa’n\u0131n 120. maddesi, \u00fcniversiteler aras\u0131nda hi\u00e7 bir ay\u0131r\u0131m yapmadan \u00fcniversite \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin t\u00fcm\u00fcne belirli haklar ve yetkiler tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, serbest\u00e7e ara\u015ft\u0131rmada ve yay\u0131nda bulunabilme, \u00f6\u011frenim ve \u00f6\u011fretimi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve g\u00fcvence i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrebilme hak ve yetkileri bunlara \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir. Anayasa Koyucunun \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin t\u00fcm\u00fcne tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bu hak ve yetkileri, \u00f6teki \u00fcniversite \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri geni\u015f bir bi\u00e7imde kullan\u0131rken, Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin 17. madde ile getirilen d\u00fczenleme ile bunlardan yoksun duruma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ilkesine ters d\u00fc\u015fen tipik bir \u00f6rnek olu\u015fturur, \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine ba\u011fl\u0131 tutulmas\u0131 nedeniyle kendilerini, bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7inde, g\u00f6rev ve meslek g\u00fcvencesine sahip g\u00f6rmeyen ve devaml\u0131 tedirginlik ve ku\u015fku i\u00e7inde hisseden bir \u00d6\u011fretim \u00fcyesinin Anayasa’da g\u00f6sterilen hak ve yetkilerden yararland\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fclemez. Ayn\u0131 kamu hizmeti g\u00f6renlerin bir b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00fcniversite ile olan ili\u015fkilerinde kamu hukukuna, di\u011ferlerinin de \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi tutulmas\u0131 ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir e\u015fitsizlik olu\u015fturur. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u015fit durumda bulunan ve Devletin ba\u015fta gelen \u00f6\u011frenim ve e\u011fitim gereksinmesini sa\u011flamak \u00fczere g\u00f6revlendirilmi\u015f olan ki\u015filerin de\u011fi\u015fik hukuk kurallar\u0131na ba\u011flanmalar\u0131nda hi\u00e7 bir hakl\u0131 neden yoktur ve g\u00f6sterilemez.<\/p>\n

\u0130tiraz konusu 17. madde kural\u0131 bu y\u00f6nden de Anayasa’n\u0131n 12. maddesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

e) Anayasa Mahkemesi’nin kimi kararlar\u0131nda da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, hukuk devleti demek, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131 ve bu haklar\u0131 koruyucu, \u00e2dil bir hukuk d\u00fczeni kuran ve bunu devam ettirmekle kendini y\u00fck\u00fcml\u00fc sanan, b\u00fct\u00fcn davran\u0131\u015flar\u0131nda hukuk kurallar\u0131na ve Anayasa’ya uygun b\u00fct\u00fcn i\u015flem ve eylemleri yarg\u0131 denetimine ba\u011fl\u0131 olan devlet demektir. Asl\u0131nda yarg\u0131 denetimi unsuru, hukuk devleti ilkesinin di\u011fer \u00f6\u011felerinin g\u00fcvencesini olu\u015fturan temel \u00f6\u011fedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131 olmayan ve davran\u0131\u015flar\u0131nda hukuka ve Anayasa’ya uymayan bir y\u00f6netimi bu tutumundan cayd\u0131ran ve onu me\u015fruluk ve hukukilik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde kalmak zorunda b\u0131rakan g\u00fc\u00e7, yarg\u0131 denetimi g\u00fcc\u00fc ve yetkisidir. Bu nedenle yarg\u0131 denetiminin etkinli\u011fini ortadan kald\u0131ran ve onu sadece bi\u00e7imsel bir denetim niteli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren itiraz konusu 17. maddedeki h\u00fck\u00fcm Anayasa’n\u0131n, 2. maddesindeki hukuk devleti ilkesiyle de ba\u011fda\u015fmamakta ve bu ilkeye ayk\u0131r\u0131 bir nitelik g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

\u00d6zetlemek gerekirse; itiraz konusu 27\/5\/1959 g\u00fcnl\u00fc, 7307 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 17. maddesinin “Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesinin… \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri… mensup olduklar\u0131 \u00fcniversite ile muamele ve m\u00fcnasebetlerde hususi hukuk h\u00fck\u00fcmlerine tabi” oldu\u011funu belirleyen h\u00fckm\u00fc, T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olan \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan Anayasa’n\u0131n 140., 114, 120., 12. ve 2. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r ve bu s\u0131n\u0131r i\u00e7inde iptaline karar verilmelidir.<\/p>\n

Nihat O. Ak\u00e7akayal\u0131o\u011flu bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

B- 6. maddenin (F) bendine ili\u015fkin inceleme :<\/p>\n

Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesi. 6\/F. maddesi hakk\u0131ndaki Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k sav\u0131n\u0131 \u00f6zetle \u015fu gerek\u00e7elere dayand\u0131rmaktad\u0131r: (Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Kanununun 43 say\u0131l\u0131 Kanunla de\u011fi\u015ftirilen 3. maddesi uyar\u0131nca \u00fcniversite, siyasi bir organ olan Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan se\u00e7ilen M\u00fctevelli Heyetince y\u00f6netilir. Yasan\u0131n 6. maddesinin (F) bendi ise, M\u00fctevelli Heyetine, \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00fccret, hizmet, m\u00fcddet ve \u015fartlan ile mukavele esaslar\u0131n\u0131 mer’i mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine -t\u00e2bi olmaks\u0131z\u0131n saptama yetkisi tan\u0131maktad\u0131r. B\u00f6ylece \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00fcniversite ve M\u00fctevelli Heyetle olan muamele ve m\u00fcnasebetleri, bu heyetin insaf\u0131na terk edilmi\u015f bulunmaktad\u0131r. Bu muamele ve m\u00fcnasebetleri, idarenin Anayasa ve kanunlara ba\u011fl\u0131 bir hukuk devletinde ve bir hukuk d\u00fczeni i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ortada anayasal g\u00fcvence alt\u0131nda demokratik yollarla ve yaz\u0131l\u0131 hukuka uygun \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f bir atama veya s\u00f6zle\u015fme olmayan hallerde, i\u015flemin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesinde \u00e7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc veya g\u00fcvencesi bulundu\u011fundan s\u00f6z edilemez. M\u00fctevelli Heyetini T\u00fcrk Yaz\u0131l\u0131 Hukuku h\u00fck\u00fcmleri d\u0131\u015f\u0131nda diledi\u011fi gibi harekette \u00f6zg\u00fcr tutma, hukuk devleti kavramiyle ba\u011fda\u015fmaz. Di\u011fer taraftan M\u00fctevelli Heyetinin, mer’i mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi olmamas\u0131, daval\u0131 idareyi Anayasa’n\u0131n 114. maddesindeki, idarenin her t\u00fcrl\u00fc eylem ve i\u015fleminin yarg\u0131 denetimine t\u00e2bi oldu\u011fu kural\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karmak istemektedir. \u00d6te yandan hukuk d\u0131\u015f\u0131 yetkileri olan ve siyasi bir organ taraf\u0131ndan se\u00e7ilen kurulun bu etkileri ge\u00e7erli oldu\u011fu s\u00fcrece, atayaca\u011f\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin yan tutmadan, bilimsel \u00f6zerklik i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fini s\u00f6ylemek olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak bu h\u00fck\u00fcm de, \u00e7al\u0131\u015fma h\u00fcrriyeti, hukuk devleti, yarg\u0131 denetimi ve \u00fcniversite \u00d6zerkli\u011fi ilkelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.)<\/p>\n

\u0130tiraz konusu 7307 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 6. maddesinin (F) bendinin birinci f\u0131kras\u0131 “M\u00fctevelli Heyeti, \u00fcniversitenin ilmi, teknik ve milletleraras\u0131 mahiyetini g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutmak suretiyle m\u00fcessesenin esas ve usullerine g\u00f6re T\u00fcrk ve di\u011fer devletler vatanda\u015flar\u0131ndan idareciler, \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri ve memurlar tayin ve bunlar\u0131n \u00fccretlerini, hizmet, m\u00fcddet ve \u015fartlar\u0131n\u0131 ve mukavele esaslar\u0131n\u0131, mer’i mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi olmaks\u0131z\u0131n tesbit eder” h\u00fckm\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, a\u00e7\u0131lan davada s\u00f6zle\u015fmesi uzat\u0131lmayan ve b\u00f6ylece i\u015fine son verilmi\u015f olan bir T\u00fcrk \u00f6\u011fretim \u00fcyesi y\u00f6n\u00fcnden uygulanma durumundad\u0131r. O halde, bu i\u015fte Anayasa’ya uygunluk denetimi, sadece bu a\u00e7\u0131dan ele al\u0131narak yap\u0131lmal\u0131 ve bu s\u0131n\u0131r i\u00e7inde kal\u0131narak sonuca ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

a) \u0130nceleme konusu olan bu h\u00fck\u00fcm, M\u00fctevelli Heyetine iki yetki tan\u0131maktad\u0131r. Bunlardan birincisi, \u00d6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00fccretlerini, hizmet, m\u00fcddet ve \u015fartlar\u0131n\u0131 ve mukavele esaslar\u0131n\u0131 mer’i mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi olmaks\u0131z\u0131n tesbit etmek, ikincisi de \u00f6\u011fretim \u00fcyesini, saptanan bu stat\u00fcye sokan tayin i\u015flemini yapmakt\u0131r.<\/p>\n

Bu iki yetkinin ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirilmesi yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

Yukar\u0131da da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi, Anayasa’n\u0131n 1488 say\u0131l\u0131 Yasa ile de\u011fi\u015fik 120. maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n istisna kural\u0131 ile Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesinin 7307 say\u0131l\u0131 Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen de\u011fi\u015fik bir sistemle de y\u00f6netilebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f ve kural bu ama\u00e7la d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u00dcniversiteyi y\u00f6netme kavram\u0131n\u0131n i\u00e7inde ve \u00f6z\u00fcnde ilgilileri atama yetkisinin de varoldu\u011fu ku\u015fkusuzdur. O halde salt atama yetkisinin M\u00fctevelli Heyetine tan\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n Anayasa’ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k sorununu olu\u015fturmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.<\/p>\n

Bu durumda M\u00fctevelli Heyetine tan\u0131nan di\u011fer yetkinin Anayasa’n\u0131n 117., 120., 2., 114. ve 12. maddeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan anayasal denetimden ge\u00e7irilmesi gerekmi\u015f ve incelemede bu s\u0131ra ve y\u00f6ntem izlenmi\u015ftir.<\/p>\n

b) Anayasa, \u00fcniversiteleri, y\u00fcr\u00fctmeye ayr\u0131lan ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn, “C, idare” k\u0131sm\u0131nda ve 120. maddede d\u00fczenlemi\u015ftir. Bu d\u00fczenleyi\u015f bi\u00e7imi dahi, Anayasa’n\u0131n, \u00fcniversiteleri idare \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7inde kabul etti\u011finin ve ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6zellikler bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131ca d\u00fczenledi\u011finin a\u00e7\u0131k kan\u0131t\u0131n\u0131 te\u015fkil eder. Daha a\u00e7\u0131k bir deyimle, Anayasa, Cumhuriyetin temel kurulu\u015flar\u0131n\u0131, yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 olmak \u00fczere \u00fc\u00e7e ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcr\u00fctmeyi de, Cumhurba\u015fkan\u0131, Bakanlar Kurulu ve \u0130dare olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 kesimde toplam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti \u00f6rg\u00fct\u00fcne dahil olan bir anayasal kurulu\u015fun bu te\u015fkil\u00e2t i\u00e7inde bir yere oturtulmas\u0131 zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Asl\u0131nda bu yerin, y\u00fcr\u00fctme b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ve bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn de idare kesiminde olmas\u0131 gerekir. Esasen Anayasa’n\u0131n sistemine ve d\u00fczenleyi\u015f bi\u00e7imine g\u00f6re de b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve h\u00fck\u00fcmlere bu anlay\u0131\u015f i\u00e7inde yer verildi\u011fi, a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Anayasa’n\u0131n 112. maddesi, idarenin kurulu\u015f ve g\u00f6revlerinin merkezden y\u00f6netim ve yerinden y\u00f6netim esaslar\u0131na dayanaca\u011f\u0131n\u0131 buyurmaktad\u0131r. Bilindi\u011fi gibi yerinden y\u00f6netim kurulu\u015flar\u0131; il idaresi, belediye ve k\u00f6y gibi mahalli kurulu\u015flarla; Anayasa’ya g\u00f6re \u00f6zerk veya tarafs\u0131z kurulu\u015flar olan \u00fcniversiteler ve radyo ve televizyon idaresi gibi hizmet bak\u0131m\u0131ndan merkeze ba\u011fl\u0131 olmayan kamu kurumlar\u0131 olarak ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Anayasa’n\u0131n 112. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda yer alan “\u0130dare Kurulu\u015f ve g\u00f6revleriyle bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr ve Kanunla d\u00fczenlenir” bi\u00e7imindeki kural, birinci f\u0131krada genel \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilen t\u00fcm kurulu\u015flar\u0131n bir b\u00fct\u00fcn\u00fc olu\u015fturduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmektedir. O halde \u00fcniversiteler, Anayasa’n\u0131n y\u00fcr\u00fctme b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, idare kesiminde yer alan; kurulu\u015f ve g\u00f6revleriyle bir b\u00fct\u00fcn olan idarenin b\u00fcnyesinde \u00f6zerk bir hizmet ademi merkeziyet kurulu\u015fudur. Anayasa’n\u0131n kabul etti\u011fi bu sisteme g\u00f6re, \u00fcniversitelere, ba\u015fka bir anayasal yer bulmaya olanak yoktur. Durum b\u00f6yle olunca Anyasa’n\u0131n 120. maddesinde h\u00fck\u00fcm bulunmayan hallerde idareyi d\u00fczenleyen Anayasa’n\u0131n genel ilke ve kurallar\u0131n\u0131n \u00fcniversite i\u00e7in de ge\u00e7erli oldu\u011funu kabul etmek zorunludur. \u00d6rnek vermek gerekirse, Anayasa’n\u0131n 113. maddesinde s\u00f6z\u00fc edilen y\u00f6netmelik \u00e7\u0131karma yetkisinin \u00fcniversiteler i\u00e7in de ge\u00e7erli oldu\u011fu; 114 maddesinin, idarenin her t\u00fcrl\u00fc eylem ve i\u015flemine kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r diyen birinci f\u0131kras\u0131 kural\u0131n\u0131n \u00fcniversiteleri de kapsad\u0131\u011f\u0131, 119. maddesindeki memurlar\u0131n siyasi partilere ve sendikalara \u00fcye olmalar\u0131n\u0131 yasaklay\u0131c\u0131 kural\u0131n \u00fcniversiteleri de i\u00e7erdi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ortadad\u0131r.<\/p>\n

Anayasa’n\u0131n 117. maddesinin son f\u0131kras\u0131nda “Memurlar\u0131n nitelikleri, atanmalar\u0131, \u00f6dev ve yetkileri, haklan ve y\u00fck\u00fcmleri, ayl\u0131k ve \u00f6denekleri ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck i\u015fleri (Kanunla d\u00fczenlenir” ilkesi yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm ilke olarak \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ge\u00e7erli oldu\u011funda duraksamaya yer yoktur. O halde yasa koyucu, 120. maddenin \u00fcniversiteler i\u00e7in getirdi\u011fi \u00f6zel ilkelerde de ba\u011fl\u0131 ve sad\u0131k kalarak \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin niteliklerini, atanma es\u00e2slar\u0131n\u0131, \u00f6dev ve yetkilerini, haklar\u0131n\u0131 ve y\u00fck\u00fcmlerini, ayl\u0131k ve \u00f6deneklerini ve \u00f6teki \u00f6zl\u00fck i\u015flerini yasa koymak suretiyle saptamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, M\u00fctevelli Heyeti eli ile y\u00f6netim sistemi, ancak b\u00f6yle bir Yasan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde i\u015fleyebilir ve bu heyete uygulamada Yasa ile belli edilen \u00f6l\u00e7\u00fcler i\u00e7inde bir takdir yetkisi tan\u0131nabilir. Anayasa Koyucunun, s\u00f6z\u00fc edilen istisna kural\u0131 ile b\u00fct\u00fcn yetkileri, hi\u00e7 bir mevzuat h\u00fckm\u00fc ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n M\u00fctevelli Heyetine tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 yolunda bir g\u00f6r\u00fc\u015f \u00f6ne s\u00fcr\u00fclemez. Anayasa’n\u0131n 4. maddesinin son t\u00fcmcesinde “Hi\u00e7 bir kimse veya organ, kayna\u011f\u0131n\u0131 Anayasa’dan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz” buyru\u011fu ilke olarak yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Oysa Anayasa’n\u0131n bir h\u00fckm\u00fcn\u00fcn anlam ve kapsam\u0131n\u0131 saptarken Anayasa’n\u0131n b\u00fct\u00fcn kurallar\u0131n\u0131n birlikte ele al\u0131nmas\u0131, de\u011ferlendirilmesi gerekir. Anayasa’n\u0131n d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7imi ve h\u00fck\u00fcmlerinin \u0130\u00e7eri\u011fi: M\u00fctevelli heyetine, s\u00f6zle\u015fmeli personel istihdam\u0131 yolu ile, \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin bir kanunla d\u00fczenlenme konusu olan niteliklerini, se\u00e7imle ve atama y\u00f6ntemlerini; \u00f6dev, g\u00f6rev ve yetkilerini; ayl\u0131k, \u00f6denek, izin ve sosyal g\u00fcvence gibi haklar\u0131n\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini; disiplin, idari ve cezai y\u00f6nden kovu\u015fturma esaslar\u0131n\u0131 mer’i mevzuat h\u00fck\u00fcmleriyle ba\u011fl\u0131 kalmaks\u0131z\u0131n mutlak bir takdir yetkisiyle saptamas\u0131na olanak vermez. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda akademik bir kariyerin de olu\u015fabilece\u011fi esasen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.<\/p>\n

Bu nedenle itiraz konusu kural, \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin Kanunla d\u00fczenlenmesi gereken t\u00fcm \u00f6zl\u00fck haklar\u0131n\u0131n s\u00f6zle\u015fme ile d\u00fczenlenmesine olanak verdi\u011finden Anayasa’n\u0131n 117. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

c) Anayasa’n\u0131n 120. maddesinin alt\u0131nc\u0131 f\u0131kras\u0131nda “\u00dcniversitelerin Kurulu\u015f ve \u0130\u015fleyi\u015fleri …… \u00f6\u011frenim ve \u00f6\u011fretimin h\u00fcrriyet ve teminat i\u00e7inde ve \u00e7a\u011fda\u015f bilim ve teknoloji gereklerine …g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi esaslar\u0131 Kanunla d\u00fczenlenir” ilkesine yer verilmi\u015ftir. Anayasa Koyucu, 120. maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda \u00fcniversitelerin Kanunla Kurulaca\u011f\u0131 esas\u0131n\u0131 koymakla yetinmemi\u015f, alt\u0131nc\u0131 f\u0131kra ile ayr\u0131ca bu kurulu\u015fun ve i\u015fleyi\u015fin di\u011fer f\u0131kralarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ilkeler g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutulmak suretiyle kanunla d\u00fczenlenece\u011fini de belirtmek gere\u011fini duymu\u015ftur.<\/p>\n

Bir kurulu\u015fun temel yap\u0131s\u0131n\u0131 kadrolar olu\u015fturur, kadrolar\u0131 olmayan bir kurumun kurulu\u015fu tamamlanmam\u0131\u015f demektir.<\/p>\n

Bir Kurumun i\u015fleyi\u015fine gelince; s\u00f6z\u00fc edilen kadrolara ba\u011fl\u0131 g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n ne oldu\u011funun; kurumun amac\u0131na ula\u015fabilmesi i\u00e7in bu g\u00f6rev ve yetkilerin ne suretle ve hangi yollardan, yerine getirilece\u011finin ve birbirleriyle olan ili\u015fkilerinin saptanmas\u0131 o Kurumun i\u015fleyi\u015finin belirlenmesi demektir. Kurumun i\u015fleyi\u015fi belli g\u00f6rev, yetkilerin kullan\u0131lmas\u0131 ve sorumluluklar\u0131n y\u00fcklenilmesi y\u00f6ntemidir. \u00d6rne\u011fin Rekt\u00f6r\u00fcn g\u00f6rev, yetkileri kullanmas\u0131 ve sorumluluklar\u0131 y\u00fcklenmesi rekt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn i\u015fleyi\u015fini; \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmeleri de e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim \u00e7ark\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fini olu\u015fturur. Bir kurumun kurulu\u015f ve i\u015fleyi\u015finin sa\u011flanabilmesi i\u00e7in sadece o kurumun \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan kadrolar\u0131n ve buna ba\u011fl\u0131 olan g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n saptanmas\u0131 da yeterli de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kadroya oturan, bu g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131 kullanacak olan g\u00f6revli de belirlenmelidir ki, Kurum istenilen do\u011frultuda i\u015fleme ve hareket etme yetene\u011fini kazanabilsin. Var\u0131lan bu sonu\u00e7; personelin yetenekleri, nitelikleri, haklar\u0131 ve \u00f6devlerinin ve tabi olaca\u011f\u0131 meslek disiplin kurallar\u0131 ile bunlara uymamalar\u0131 halinde \u00e7arpt\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 cezalar\u0131n ve \u00f6teki kurallar\u0131n yasa ile saptanmas\u0131 zorunlu\u011funu ortaya koyar. Anayasa’n\u0131n 117. maddesiyle ve bir bak\u0131ma genel olarak memurlar i\u00e7in getirilmi\u015f olan ilke, bu d\u00fc\u015f\u00fcnce ile Anayasa’n\u0131n 120. maddesinin alt\u0131nc\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan, \u00d6zel h\u00fck\u00fcmle \u00d6\u011fretim \u00fcyeleri y\u00f6n\u00fcnden ve de\u011fi\u015fik bir bi\u00e7imde yinelenmi\u015f olmaktad\u0131r. Bu h\u00fckme g\u00f6re, \u00fcniversitelerin kurulu\u015f ve i\u015fleyi\u015fleri deyimi kapsam\u0131na dahil olan kadrolar\u0131n ve bu kadrolara ba\u011fl\u0131 g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n, akademik personelin nitelikleri, \u00f6dev ve yetkilerinin, haklan ve y\u00fck\u00fcmleri ile, ayl\u0131klar\u0131n\u0131n ve \u00f6deneklerinin, haklar\u0131nda uygulanacak disiplin cezalar\u0131 ile \u00f6teki \u00f6zl\u00fck i\u015flerinin yasa ile d\u00fczenlenmesi anayasal bir zorunluk olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Anayasa Mahkemesinin 4\/2\/1966 g\u00fcnl\u00fc, E. 65\/32, K. 66\/3 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi; Anayasa’n\u0131n 120. maddesinin alt\u0131nc\u0131 f\u0131kras\u0131 ile, \u00fcniversitenin kurulu\u015f ve i\u015fleyi\u015fi ve bu kavram i\u00e7inde olarak \u00fcniversitelerin g\u00f6revlerinin yerine getirilmesini sa\u011flayacak kadrolar\u0131n saptanmas\u0131; bu kadrolar\u0131n s\u0131n\u0131f, derece ve kademelerinin belirtilmesi, kadrolara ba\u011fl\u0131 personelin nitelik, g\u00f6rev, yetki, sorumluluk, ayl\u0131k, \u00f6denek, izin, emeklilik gibi esaslar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi g\u00f6revi kanun koyucuya verilmi\u015ftir. Yukar\u0131da da de\u011finildi\u011fi gibi, Anayasa’n\u0131n 120. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesinin, kendisi taraf\u0131ndan se\u00e7ilmemi\u015f olan organlar eliyle y\u00f6netilebilece\u011fi yolundaki ayr\u0131k h\u00fck\u00fcm, M\u00fctevelli Heyetine, kanun konusu olan hususlar\u0131 d\u00fczenleme yetkisi veremez. Anayasa Mahkemesince de kabul edildi\u011fi gibi, y\u00f6netim yetkisinin \u00f6z\u00fcnde, g\u00f6revlileri atama, disiplin cezas\u0131 verme, ya da g\u00f6revden \u00e7\u0131karma yetkileri de vard\u0131r. Ancak bu yetki, g\u00f6revlilerin atanaca\u011f\u0131 stat\u00fcy\u00fc, disiplin su\u00e7u ve cezas\u0131 ihdas etme ve g\u00f6revden \u00e7\u0131karma ko\u015fullar\u0131n\u0131 saptama yetkisini i\u00e7ermez.<\/p>\n

Oysa Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesinde M\u00fctevelli Heyetinin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015f, s\u00f6zle\u015fme ile \u00f6\u011fretim \u00fcyesi istihdam etme yetkisini kullanma g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc i\u00e7inde, tamam\u0131 Kanun konusu olan hususlar\u0131, hem de hi\u00e7bir mer’i mevzuat h\u00fckm\u00fcne tabi olmaks\u0131z\u0131n saptama i\u015flemidir.<\/p>\n

Mesleki g\u00fcvencesi olmayan, g\u00f6revine son verilece\u011finden ya da s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmeyece\u011finden ku\u015fku duyan ve b\u00f6ylece s\u00fcrekli olarak tedirginlik ortam\u0131 i\u00e7inde bulunan bir \u00f6\u011fretim \u00fcyesinin, bilimsel \u00f6zerkli\u011fi bulundu\u011funu, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim hizmetini yan tutmadan y\u00fcr\u00fctece\u011fini, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve yans\u0131z olarak ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nda bulunabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek ileri derecede iyimserlik olur.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan nedenlerle, 7307 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 6. maddesinin (F) bendinin T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olan \u00d6\u011fretim \u00fcyelerinin \u00fccretlerini, hizmet, m\u00fcddet ve \u015fartlar\u0131n\u0131 ve mukavele esaslar\u0131n\u0131 mer’i mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine tabi olmaks\u0131z\u0131n M\u00fctevelli Heyetince saptanmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren h\u00fckm\u00fc Anayasa’n\u0131n de\u011fi\u015fik 120. maddesine bu y\u00f6nden de ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

d) Anayasa’n\u0131n 2., 114. ve!2. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ve 7307 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 17. maddesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yukar\u0131da yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar, 6. maddenin (F) bendi i\u00e7in de ge\u00e7erli oldu\u011fundan bunlar\u0131n burada yinelenmesine gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan bu nedenlerle, s\u00f6z\u00fc edilen maddenin (F) bendi, Anayasa’n\u0131n 2., 114. ve 12. maddelerine de ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00d6zetlemek gerekirse; itiraz konusu 27\/5\/1959 g\u00fcnl\u00fc, 7307 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 6. maddesinin (F) bendinin birinci f\u0131kras\u0131nda yer alan “… ve bunlar\u0131n \u00fccretlerini, hizmet, m\u00fcddet ve \u015fartlar\u0131n\u0131 ve mukavele esaslar\u0131n\u0131 mer’i mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi olmaks\u0131z\u0131n tesbit”ine ili\u015fkin kural, T\u00fcrk \u00d6\u011fretim \u00fcyeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan Anayasa’n\u0131n 117., 120., 2., 114. ve 12. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r ve bu s\u0131n\u0131r i\u00e7inde iptaline karar verilmelidir.<\/p>\n

Nihat O. Ak\u00e7akayal\u0131o\u011flu bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

C- \u0130ptal karar\u0131 \u00fczerine uygulanma durumunu yitiren h\u00fck\u00fcmler sorunu :<\/p>\n

\u0130tiraz konusu 27\/5\/1959 g\u00fcnl\u00fc, 7307 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 6. maddesinin (F) bendinin ikinci f\u0131kras\u0131nda yer alan “…ve bunlar\u0131n \u00fccretlerini, hizmet, m\u00fcddet ve \u015fartlar\u0131n\u0131 ve mukavele esaslar\u0131n\u0131, mer’i mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi olmaks\u0131z\u0131n tesbit” ine ili\u015fkin kural\u0131n T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olan \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan iptaline karar verilince, M\u00fctevelli Heyetinin bu maddedeki T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyelerini atamayan ili\u015fkin yetkisi de i\u015flemez bir duruma gelmektedir. 22\/4\/1962 g\u00fcnl\u00fc, 44 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve yarg\u0131lanma Usulleri Hakk\u0131nda Kanunun 28. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda “Ancak, e\u011fer m\u00fcracaat kanun veya i\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn sadece belirli madde veya h\u00fck\u00fcmleri aleyhine yap\u0131lm\u0131\u015f olup da, bu belirli madde veya h\u00fck\u00fcmlerin iptali kanun veya i\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn di\u011fer baz\u0131 h\u00fck\u00fcmlerinin veya tamam\u0131n\u0131n uygulanmamas\u0131 sonucunu do\u011furuyorsa, Anayasa Mahkemesi, keyfiyeti gerek\u00e7esinde belirtmek \u015fartiyle, Kanun veya \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn bahis konusu di\u011fer h\u00fck\u00fcmlerinin veya t\u00fcm\u00fcn\u00fcn iptaline karar verebilir” denilmek suretiyle Anayasa Mahkemesi’nin yetkisinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u0130ptal karar\u0131 \u00fczerine, s\u00f6z\u00fc edilen maddede yer alan ve M\u00fctevelli Heyetine T\u00fcrk \u00f6\u011fretim \u00fcyelerini tayin yetkisi veren kural da uygulanamaz duruma d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnden, 44 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 28. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 gere\u011fince, M\u00fctevelli Heyetine tan\u0131nan tayin yetkisine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcm\u00fcn de T\u00fcrk \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan iptaline karar verilmelidir.<\/p>\n

Nihat O Ak\u00e7akayal\u0131o\u011flu bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

D- 27\/5\/1959 g\u00fcnl\u00fc, 7307 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 17. maddesindeki h\u00fckm\u00fcn s\u0131n\u0131rl\u0131 bi\u00e7imde iptali \u00fczerine bir bo\u015fluk olu\u015fmamas\u0131na kar\u015f\u0131n, 6. maddenin (F) bendinin birinci f\u0131kras\u0131nda yer alan “… ve bunlar\u0131n \u00fccretlerini, hizmet m\u00fcddet ve \u015fartlar\u0131n\u0131 ve mukavele esaslar\u0131n\u0131, mer’i mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi olmaks\u0131z\u0131n tespit” ine ili\u015fkin kural T\u00fcrk \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ve yine M\u00fctevelli Heyetine tan\u0131nan tayin yetkisinin de ayn\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri y\u00f6n\u00fcnden iptal edilince bir bo\u015flu\u011fun olu\u015ftu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Anayasa’n\u0131n 152. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda “Gereken hallerde, Anayasa Mahkemesi, iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilir” denilmek suretiyle bu kural\u0131n uygulanmas\u0131 Anayasa Mahkemesinin takdirine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f ve 22\/4\/1962 g\u00fcnl\u00fc, 44 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 50. maddesi de ayn\u0131 paralelde h\u00fck\u00fcmler d\u00fczenlemi\u015ftir. 6. maddenin (F) bendi ile ilgili iptal kararlar\u0131n\u0131n, bu karar\u0131n Resmi Gazete’de yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015flayarak alt\u0131 ay sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi, yerinde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, 17. maddedeki iptal karar\u0131 hakk\u0131nda ise b\u00f6yle bir s\u00fcre saptanmas\u0131 gereksiz bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

Nihat O. Ak\u00e7akayal\u0131o\u011flu, Yasan\u0131n iptaline karar verilen her iki h\u00fckm\u00fc hakk\u0131nda da bir y\u0131ll\u0131k s\u00fcre verilmesi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ile bu sonuca kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

SONU\u00c7 :<\/p>\n

1- 27\/5\/1959 g\u00fcnl\u00fc, 7307 say\u0131l\u0131 Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Kanununun 17. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda yer alan ve \u00f6\u011fretim \u00fcyelerini, \u00fcniversite ile olan muamele ve m\u00fcnasebetlerinde hususi hukuk h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi tutan kural\u0131n Anayasa’ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve iptaline Nihat O. Ak\u00e7akayal\u0131o\u011flu’nun kar\u015f\u0131oyu ile ve oy\u00e7oklu\u011fuyla;<\/p>\n

2- Ayn\u0131 Kanunun 6. maddesinin (F) bendinin birinci f\u0131kras\u0131nda yer alan “…ve bunlar\u0131n \u00fccretlerini, hizmet, m\u00fcddet ve \u015fartlar\u0131n\u0131 ve mukavele esaslar\u0131n\u0131, mer’i mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi olmaks\u0131z\u0131n tespit” ine ili\u015fkin kural\u0131n, T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olan \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan Anayasa’ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve iptaline, Nihat O. Ak\u00e7akayal\u0131o\u011flu’nun kar\u015f\u0131oyu ile ve oy\u00e7oklu\u011fuyla;<\/p>\n

3- Yukar\u0131da belirtilen kural\u0131n iptali \u00fczerine ayn\u0131 f\u0131krada yer alan tayin yetkisinin uygulanma olana\u011f\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131ndan, M\u00fctevelli Heyetine tan\u0131nan tayin yetkisinin de \u00fcniversitenin T\u00fcrk \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan 22\/4\/1962 g\u00fcnl\u00fc, 44 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 28. maddesine dayan\u0131larak iptaline, Nihat O. Ak\u00e7akayal\u0131o\u011flu’nun kar\u015f\u0131oyu ile ve oy\u00e7oklu\u011fuyla;<\/p>\n

4- Yukar\u0131da (2). ve (3). maddelerde verilen iptal h\u00fck\u00fcmlerinin Anayasa’n\u0131n 152. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca karar\u0131n Resmi Gazete’de yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015flayarak alt\u0131 ay sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesine, s\u00fcre verilmesinde oybirli\u011fiyle ve s\u00fcrenin alt\u0131 ay olarak belirtilmesinde Nihat O. Ak\u00e7akayal\u0131o\u011flu’nun, s\u00fcrenin bir y\u0131l olarak belirtilmesi yolundaki kar\u015f\u0131oyu ile ve oy\u00e7oklu\u011fuyla;<\/p>\n

5- Yukar\u0131da (1). maddede verilen iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi konusunda s\u00fcre belirtilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na, Nihat O. Ak\u00e7akayal\u0131o\u011flu’nun bir y\u0131l s\u00fcre verilmesi yolundaki kar\u015f\u0131oyu ile ve oy\u00e7oklu\u011fuyla;<\/p>\n

25\/5\/1976 g\u00fcn\u00fcnde karar verildi.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n<\/td>\n\n<\/td>\n\n<\/td>\n\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n

Ba\u015fkan<\/p>\n

K\u00e2ni Vrana<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00dcye<\/p>\n

\u0130hsan Ecemi\u015f<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00dcye<\/p>\n

Ahmet Akar<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00dcye<\/p>\n

Halit Zarbun<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n<\/td>\n\n<\/td>\n\n<\/td>\n\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n

\u00dcye<\/p>\n

Abdullah \u00dcner<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00dcye<\/p>\n

Ahmet Ko\u00e7ak<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00dcye<\/p>\n

\u015eekip \u00c7opuro\u011flu<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00dcye<\/p>\n

Fahrettin Ulu\u00e7<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n<\/td>\n\n<\/td>\n\n<\/td>\n\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n

\u00dcye<\/p>\n

Muhittin G\u00fcr\u00fcn<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00dcye<\/p>\n

L\u00fctfi \u00d6merba\u015f<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00dcye<\/p>\n

Hasan G\u00fcrsel<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00dcye<\/p>\n

Ahmet Salih \u00c7ebi<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n
\n<\/td>\n\n<\/td>\n\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n

\u00dcye<\/p>\n

Adil Esmer<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00dcye<\/p>\n

Nihat O. Ak\u00e7akayal\u0131o\u011flu<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00dcye<\/p>\n

Ahmet H. Boyac\u0131o\u011flu<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

KAR\u015eIOY YAZISI<\/strong><\/p>\n

\u0130tirazc\u0131 merci hen\u00fcz, i\u015fin esas\u0131na ge\u00e7mi\u015f de\u011fildir. \u0130ptal konusu h\u00fck\u00fcmlerin ise yarg\u0131 mercilerinin g\u00f6rev ve yetkilerini k\u0131s\u0131tlayan bir yan\u0131 yoktur.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan durumda, uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne girildikten sonra uygulanmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecek h\u00fck\u00fcmlerin pe\u015finen anayasal denetimden ge\u00e7irilmesine ve bu denetimin g\u00f6rev ve yetki sorunu ile birle\u015ftirilmesine kar\u015f\u0131y\u0131m.<\/p>\n\n\n\n\n
\n<\/td>\n\n<\/td>\n\n<\/td>\n\n<\/td>\n\n

\u00dcye<\/p>\n

Nihat O. Ak\u00e7akayal\u0131o\u011flu<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\n <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI Esas Say\u0131s\u0131:1976\/1 Karar Say\u0131s\u0131:1976\/28 Karar g\u00fcn\u00fc:25\/5\/1976 Resmi Gazete tarih\/say\u0131:16.8.1976\/15679 \u0130tiraz yoluna ba\u015fvuran: Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesi. \u0130tiraz\u0131n konusu : 27\/5\/1959 g\u00fcnl\u00fc, 7307 say\u0131l\u0131 Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Kanununun 6. maddesinin (F) bendinde ve 17. maddesinde yer alan h\u00fck\u00fcmleri, Anayasa’n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma h\u00fcrriyeti, hukuk devleti, yarg\u0131 denetimi, \u00fcniversite \u00f6zerkli\u011fi ve e\u015fitlik ilkelerine ayk\u0131r\u0131 bulan Dan\u0131\u015ftay…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12043,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-12042","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12042","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12042"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12042\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12043"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12042"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12042"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12042"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}