{"id":11567,"date":"2026-07-06T05:34:00","date_gmt":"2026-07-06T05:34:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/2026\/07\/06\/aymnin-2024-48161-basvuru-numarali-karari\/"},"modified":"2026-07-06T05:34:00","modified_gmt":"2026-07-06T05:34:00","slug":"aymnin-2024-48161-basvuru-numarali-karari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/2026\/07\/06\/aymnin-2024-48161-basvuru-numarali-karari\/","title":{"rendered":"AYM’nin 2024\/48161 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131"},"content":{"rendered":"\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

<\/strong>T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

<\/strong>ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n

<\/strong>GENEL KURUL<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n

<\/strong>KARAR<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n

<\/strong>A.<\/strong> \u0130.<\/strong> \u00d6. <\/strong>BA\u015eVURUSU <\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2024\/48161)<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n

Karar Tarihi: 19\/2\/2026<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

R.G. Tarih ve Say\u0131: 6\/7\/2026- 33302<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n\n\n
\n

<\/strong>GENEL KURUL <\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n

<\/strong>KARAR<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\u200b<\/p>\n\n\n\n\n\n <\/colgroup>\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

Ba\u015fkan<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

:<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Ba\u015fkanvekili<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

:<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\u00dcyeler<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

:<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Engin YILDIRIM<\/p>\n

R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n

Recai AKYEL<\/p>\n

Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n

Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n

\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n

Kenan YA\u015eAR<\/p>\n

Muhterem \u0130NCE<\/p>\n

Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n

\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n

Metin KIRATLI<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Raport\u00f6r<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

:<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Abdurrahman Remzi AKPINAR<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Ba\u015fvurucu<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

:<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n

Vekili<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

:<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Av. Filinta Rozerin TELL\u0130O\u011eLU<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\u200b<\/p>\n

I. BA\u015eVURUNUN KONUSU <\/strong><\/p>\n

1. Ba\u015fvuru, HPV a\u015f\u0131 bedelinin \u00f6denmesi i\u00e7in Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu aleyhine a\u00e7\u0131lan alacak davas\u0131n\u0131n reddedilmesi nedeniyle maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n

II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130 <\/strong><\/p>\n

2. Ba\u015fvuru 9\/8\/2024 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Komisyon, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n

3. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bakanl\u0131k, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyanda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

4. Birinci B\u00f6l\u00fcm, ba\u015fvurunun Genel Kurul taraf\u0131ndan incelenmesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n

III. OLAY VE OLGULAR <\/strong><\/p>\n

5. Ba\u015fvuru formu ve eklerinde ifade edildi\u011fi \u015fekliyle olaylar \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

6. Ba\u015fvurucu, rahim a\u011fz\u0131 kanserine kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flamas\u0131 i\u00e7in 19\/8\/2023-23\/2\/2024 tarihleri aras\u0131nda \u00fc\u00e7 doz human papilloma vir\u00fcs (HPV) a\u015f\u0131s\u0131 olmu\u015f ve bu a\u015f\u0131lar i\u00e7in toplamda 8.380,49 TL \u00f6deme yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

7. Ba\u015fvurucu, s\u00f6z konusu a\u015f\u0131 bedelinin taraf\u0131na iade edilmesi talebiyle Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu \u0130stanbul \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Sa\u011fl\u0131k Sosyal G\u00fcvenlik Merkezine (Kurum) ba\u015fvurmu\u015ftur. Ba\u015fvurucunun talebi Kurum taraf\u0131ndan 12\/3\/2024 tarihinde reddedilmi\u015ftir. Ret yaz\u0131s\u0131nda, 24\/3\/2013 tarihli ve 28597 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlanan Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu Sa\u011fl\u0131k Uygulama Tebli\u011fi’nde (Tebli\u011f) Kurumca bedeli \u00f6denecek olan ila\u00e7lar\u0131n Kurumun resm\u00ee internet sitesinde yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131na ve bu listede yer almayan ila\u00e7lar\u0131n bedelinin hi\u00e7bir ko\u015fulda Kurumca \u00f6denmeyece\u011finin ifade edildi\u011fine vurgu yap\u0131larak an\u0131lan a\u015f\u0131n\u0131n 2013 y\u0131l\u0131 “Bedeli \u00d6denecek \u0130la\u00e7lar Listesi”<\/i>nde tan\u0131ml\u0131 olmamas\u0131 nedeniyle geri \u00f6demesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

8. Ba\u015fvurucu, Kurumun ret karar\u0131 \u00fczerine a\u015f\u0131 bedelinin iadesi istemiyle i\u015f mahkemesi nezdinde dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Dava dilek\u00e7esinde ba\u015fvurucu; her y\u0131l yakla\u015f\u0131k 300.000 kad\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7an rahim a\u011fz\u0131 kanserinin sebebinin %99 oran\u0131nda HPV oldu\u011funu, HPV’nin ileride rahim a\u011fz\u0131 kanserine yol a\u00e7mas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in bireylerin erken ya\u015ftan itibaren bu a\u015f\u0131lar\u0131 yapt\u0131rmas\u0131n\u0131n \u00f6nerildi\u011fini ifade etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca rahim a\u011fz\u0131 kanseri i\u00e7in bilinen ve uygulanan ba\u015fka bir tedavi t\u00fcr\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 koruyuculu\u011fu %100’e varan ve T\u00fcrkiye’de \u00fc\u00e7 doz \u015feklinde uygulanan a\u015f\u0131y\u0131 bu sebeple yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Son olarak HPV a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n kanser riskini azaltt\u0131\u011f\u0131 hususunun uzmanlarca ortaya konulmas\u0131na ra\u011fmen T\u00fcrkiye ulusal a\u015f\u0131 takviminde yer almad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu sebeple yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131lar\u0131n bedelinin taraf\u0131na \u00f6denmemesinin Anayasa’n\u0131n 17. maddesinde d\u00fczenlenen ya\u015fam hakk\u0131na m\u00fcdahale olu\u015fturdu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

9. \u0130stanbul Anadolu 29. \u0130\u015f Mahkemesi (Mahkeme) 1\/4\/2024 tarihinde d\u00fczenledi\u011fi tensip tutana\u011f\u0131 ile davan\u0131n basit yarg\u0131lama usul\u00fc ile g\u00f6r\u00fclmesine karar vermi\u015ftir. Mahkeme, di\u011fer hususlar\u0131n yan\u0131nda ayr\u0131ca Sosyal G\u00fcvenlik Kurumuna m\u00fczekkere yaz\u0131larak ba\u015fvurucunun hizmet cetveli, sigortal\u0131l\u0131k dosyas\u0131 ile an\u0131lan ilac\u0131n\/a\u015f\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin t\u00fcm t\u0131bbi evrak ve raporlar\u0131 istemi\u015ftir. Mahkeme son olarak T\u00fcrk Eczac\u0131lar\u0131 Birli\u011fine (TEB) ba\u015fvurucunun yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Gardasil<\/i> isimli a\u015f\u0131n\u0131n muadilinin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve a\u015f\u0131n\u0131n rayi\u00e7 bedelini sormu\u015ftur.<\/p>\n

10. Mahkeme 10\/7\/2024 tarihinde davan\u0131n reddine kesin olarak karar vermi\u015ftir. Karar\u0131n gerek\u00e7esinde, a\u015f\u0131n\u0131n hayati \u00f6nemi haiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve koruma ama\u00e7l\u0131 uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca geri \u00f6demesi talep edilen ila\u00e7lar\u0131n\/a\u015f\u0131lar\u0131n talep edenin maddi ve manevi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik ciddi ve akt\u00fcel bir tehlike ta\u015f\u0131mas\u0131, hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisinde \u00f6nem ve aciliyet arz etmesi gerekti\u011fine vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Son olarak talep edilen a\u015f\u0131n\u0131n an\u0131lan aciliyet ve akt\u00fcel niteli\u011fi ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131, muhtemel bir tehlikeye dair koruyucu \u00f6nlem vasf\u0131n\u0131 haiz oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

11. Ba\u015fvurucu nihai karar\u0131 29\/7\/2024 tarihinde \u00f6\u011frenmi\u015ftir.<\/p>\n

IV. \u0130LG\u0130L\u0130 HUKUK <\/strong><\/p>\n

A. \u0130lgili Mevzuat <\/strong><\/p>\n

12. 31\/5\/2006 tarihli ve 5510 say\u0131l\u0131 Sosyal Sigortalar ve Genel Sa\u011fl\u0131k Sigortas\u0131 Kanunu’nun “Finansman\u0131 sa\u011flanan sa\u011fl\u0131k hizmetleri ve s\u00fcresi” <\/i>ba\u015fl\u0131kl\u0131 63. maddesinin ilgili k\u0131s\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“Genel sa\u011fl\u0131k sigortal\u0131s\u0131n\u0131n ve bakmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu ki\u015filerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalmalar\u0131n\u0131; hastalanmalar\u0131 halinde sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 kazanmalar\u0131n\u0131; i\u015f kazas\u0131 ile meslek hastal\u0131\u011f\u0131, hastal\u0131k ve anal\u0131k sonucu t\u0131bben gerekli g\u00f6r\u00fclen sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131, i\u015f g\u00f6remezlik hallerinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 veya azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 temin etmek amac\u0131yla Kurumca finansman\u0131 sa\u011flanacak sa\u011fl\u0131k hizmetleri \u015funlard\u0131r: <\/i><\/p>\n

a) Ki\u015filerin hastalanmalar\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n ki\u015fiye y\u00f6nelik koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetleri ile insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararl\u0131 madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nlemeye y\u00f6nelik koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetleri. <\/i><\/p>\n

… <\/i><\/p>\n

f) Yukar\u0131daki bentler gere\u011fince sa\u011flanacak sa\u011fl\u0131k hizmetleriyle ilgili te\u015fhis ve tedavileri i\u00e7in gerekli olabilecek kan ve kan \u00fcr\u00fcnleri, kemik ili\u011fi, a\u015f\u0131, ila\u00e7, ortez, protez, t\u0131bb\u00ee ara\u00e7 ve gere\u00e7, ki\u015fi kullan\u0131m\u0131na mahsus t\u0131bb\u00ee cihaz, t\u0131bb\u00ee sarf, iyile\u015ftirici nitelikteki t\u0131bb\u00ee sarf malzemelerinin sa\u011flanmas\u0131, tak\u0131lmas\u0131, garanti s\u00fcresi sonras\u0131 bak\u0131m\u0131, onar\u0131lmas\u0131 ve yenilenmesi hizmetleri. <\/i><\/p>\n

… <\/i><\/p>\n

(De\u011fi\u015fik f\u0131kra: 6\/2\/2014-6518\/81 md.) Kurum, finansman\u0131 sa\u011flanacak sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin te\u015fhis ve tedavi y\u00f6ntemleri ile (f) bendinde belirtilen sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin t\u00fcrlerini, miktarlar\u0131n\u0131 ve kullan\u0131m s\u00fcrelerini, \u00f6deme usul ve esaslar\u0131n\u0131 Aile ve Sosyal Politikalar Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc alarak belirlemeye yetkilidir. Ancak, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn al\u0131nmas\u0131 (f) bendinde belirtilen ortez, protez ve di\u011fer iyile\u015ftirici nitelikteki ara\u00e7 ve gere\u00e7lerin miktar\u0131n\u0131, standartlar\u0131n\u0131, sa\u011flanmas\u0131n\u0131, uygulanmas\u0131n\u0131, kullanma s\u00fcrelerini ve garanti s\u00fcresi sonras\u0131 bak\u0131m, onar\u0131m ve yenilenmesi hususlar\u0131n\u0131 kapsar. Kurum, bu ama\u00e7la komisyonlar kurabilir, ulusal ve uluslararas\u0131 t\u00fczel ki\u015filerle i\u015fbirli\u011fi yapabilir. Komisyonlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131 Aile ve Sosyal Politikalar Bakanl\u0131\u011f\u0131, Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131narak Kurumca belirlenir. <\/i><\/p>\n

…” <\/i><\/p>\n

13. 5510 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Kurumca finansman\u0131 sa\u011flanmayacak sa\u011fl\u0131k hizmetleri”<\/i> ba\u015fl\u0131kl\u0131 64. maddesinin ilgili k\u0131s\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“… <\/i><\/p>\n

d) (Ek: 17\/1\/2012-6270\/7 md.) 63 \u00fcnc\u00fc maddeye g\u00f6re y\u00f6ntem, t\u00fcr, miktar ve kullan\u0131m s\u00fcrelerinin belirlenmesi sonucunda Kurumca finansman\u0131 sa\u011flanacak sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lan sa\u011fl\u0131k hizmetleri. <\/i><\/p>\n

… <\/i><\/p>\n

Bu maddenin uygulanmas\u0131na ili\u015fkin us\u00fbl ve esaslar Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131narak, Kurumca \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenir.” <\/i><\/p>\n

14. 5510 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin \u00f6denecek bedellerinin belirlenmesi” <\/i>ba\u015fl\u0131kl\u0131 72. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“(De\u011fi\u015fik birinci f\u0131kra: 17\/4\/2008-5754\/44 md.) 65 inci madde gere\u011fi \u00f6denecek g\u00fcndelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumca \u00f6denecek bedellerini belirlemeye Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri Fiyatland\u0131rma Komisyonu yetkilidir. Komisyon, t\u0131p e\u011fitimini, hizmet basama\u011f\u0131n\u0131, alt yap\u0131 ve kaynak kullan\u0131m\u0131 ile maliyet unsurlar\u0131n\u0131 dikkate alarak sa\u011fl\u0131k hizmeti sunucular\u0131n\u0131 fiyatland\u0131rmaya esas olmak \u00fczere ayr\u0131 ayr\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rabilir. Komisyon, 63 \u00fcnc\u00fc madde h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re finansman\u0131 sa\u011flanan sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin Kurumca \u00f6denecek bedellerini; sa\u011fl\u0131k hizmetinin sunuldu\u011fu il ve basamak, Devletin do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak sa\u011flam\u0131\u015f oldu\u011fu s\u00fcbvansiyonlar, sa\u011fl\u0131k hizmetinin niteli\u011fi itibar\u0131yla hayati \u00f6neme sahip olup olmamas\u0131, kan\u0131ta dayal\u0131 t\u0131p uygulamalar\u0131, maliyet-etkililik \u00f6l\u00e7\u00fctleri ve genel sa\u011fl\u0131k sigortas\u0131 b\u00fct\u00e7esi dikkate al\u0131nmak suretiyle, her s\u0131n\u0131f i\u00e7in tek tek veya grupland\u0131rarak belirlemeye yetkilidir. <\/i><\/p>\n

…” <\/i><\/p>\n

15. 5510 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin sa\u011flanma y\u00f6ntemi ve sa\u011fl\u0131k giderlerinin \u00f6denmesi”<\/i> ba\u015fl\u0131kl\u0131 73. maddesinin ilgili k\u0131s\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“Bu Kanuna g\u00f6re sa\u011fl\u0131k hizmetleri, Kurum ile yurt i\u00e7indeki veya yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki sa\u011fl\u0131k hizmeti sunucular\u0131 aras\u0131nda yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmeler yoluyla ve\/veya bu Kanun h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak genel sa\u011fl\u0131k sigortal\u0131s\u0131 ve bakmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu ki\u015filerin s\u00f6zle\u015fmesiz sa\u011fl\u0131k hizmeti sunucular\u0131ndan sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 sa\u011fl\u0131k hizmeti giderlerinin \u00f6denmesi suretiyle sa\u011flan\u0131r. <\/i><\/p>\n

… <\/i><\/p>\n

(Ek f\u0131kra: 10\/9\/2014-6552\/ 49 md.) Kurum, fatura denetimi konusunda kriterler koymaya, alternatif geri \u00f6deme modelleri olu\u015fturmaya ve bu konularda tespitler ve denetimler yapmaya ve\/veya yapt\u0131rmaya, buna ba\u011fl\u0131 olarak hizmet al\u0131m\u0131 yapmaya yetkilidir. <\/i><\/p>\n

(Ek f\u0131kra: 10\/9\/2014-6552\/ 49 md.) Kurum, ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filerden; \u00f6deme kapsam\u0131ndaki sa\u011fl\u0131k hizmetleri ve\/veya \u00fcr\u00fcn listelerine girmek i\u00e7in yap\u0131lan ba\u015fvurulardan asgari \u00fccretin yirmi kat\u0131n\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere ba\u015fvuru \u00fccreti, ila\u00e7 hari\u00e7 olmak \u00fczere di\u011fer t\u0131bbi malzeme ve \u00fcr\u00fcnlerden listelerde kalmak i\u00e7in asgari \u00fccretin \u00fc\u00e7 kat\u0131n\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere y\u0131ll\u0131k aidat, fiyat d\u00fc\u015f\u00fc\u015f talepleri hari\u00e7 olmak \u00fczere listelerdeki de\u011fi\u015fiklik taleplerinden her bir i\u015flem i\u00e7in asgari \u00fccret tutar\u0131n\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere i\u015flem \u00fccreti, kamu kurumu niteli\u011finde t\u00fczel ki\u015fili\u011fi haiz meslek kurulu\u015flar\u0131 ile yap\u0131lan protokollere dayal\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler hari\u00e7 olmak \u00fczere s\u00f6zle\u015fme imzalamak i\u00e7in asgari \u00fccretin on kat\u0131n\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere s\u00f6zle\u015fme \u00fccreti alabilir, bu \u00fccretleri imal ve ithal \u00fcr\u00fcn gruplar\u0131na g\u00f6re farkl\u0131la\u015ft\u0131rabilir. Bu f\u0131kran\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir. <\/i><\/p>\n

…<\/i>” <\/i><\/p>\n

16. Tebli\u011f’in “Bedeli \u00f6denecek ila\u00e7lar (EK-4\/A)”<\/i> ba\u015fl\u0131kl\u0131 4.1.9 maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“(1) Kurumca bedeli \u00f6denecek olan ila\u00e7lar Kurumun resmi internet sitesinde yay\u0131mlanan \u201cBedeli \u00d6denecek \u0130la\u00e7lar Listesi\u201d nde (EK-4\/A) belirtilmi\u015ftir. Bu listede ticari isimleri ve barkod\/karekod numaralar\u0131 yer almayan ila\u00e7lar\u0131n bedelleri hi\u00e7 bir ko\u015fulda Kurumca \u00f6denmez. Yurt d\u0131\u015f\u0131ndan temin edilen ila\u00e7lar i\u00e7in \u00f6zel d\u00fczenlemeler sakl\u0131d\u0131r.” <\/i><\/p>\n

B. \u0130lgili Yarg\u0131 Kararlar\u0131 <\/strong><\/p>\n

17. Adana B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 25\/10\/2024 tarihli ve E.2024\/1715, K.2024\/2181 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“…<\/i>Hastal\u0131klar\u0131n tedavisine y\u00f6nelik ila\u00e7lar, piyasa ko\u015fullar\u0131nda \u00fcretilip, arz edilmektedir. \u0130lgili devlet kurumlar\u0131n\u0131n yetkili birimlerinin yapt\u0131\u011f\u0131 incelemeler sonucu belirli s\u00fcre\u00e7lere ba\u011fl\u0131 olarak bu ila\u00e7lar\u0131n baz\u0131lar\u0131 Sa\u011fl\u0131k Uygulama Tebli\u011fi (SUT) kapsam\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r. SUT’un her y\u0131l g\u00fcncellendi\u011fi hastal\u0131klar\u0131n te\u015fhis ve tedavisine ili\u015fkin bir\u00e7ok ila\u00e7 ve t\u0131bbi cihaz\u0131n SUT kapsam\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. <\/i><\/p>\n

… <\/i><\/p>\n

Gelinen son a\u015famada ise, bir\u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n te\u015fhis ve tedavisi amac\u0131yla, hekimlerce hasta i\u00e7in hayati \u00f6nemi haiz oldu\u011fu rapor edilmek suretiyle, SUT kapsam\u0131nda yer almayan tedavi y\u00f6ntemlerinin uyguland\u0131\u011f\u0131, ila\u00e7lar\u0131n re\u00e7ete edildi\u011fi, kanun gere\u011fince daval\u0131 kurum taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmayan bu ila\u00e7 ve tedavi giderlerinin dava yolu ile daval\u0131 kurumdan talep edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Eldeki davada da davac\u0131 SUT kapsam\u0131nda yer almamas\u0131 nedeniyle bedelinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki talebi kurum taraf\u0131ndan reddedilen a\u015f\u0131 bedelini daval\u0131 kurumdan talep etmektedir. <\/i><\/p>\n

Tekrar ifade etmek gerekir ise, somut uyu\u015fmazl\u0131kla ilgili g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gereken pozitif hukuk d\u00fczenlemeleri 5510 Say\u0131l\u0131 Kanunun 62, 63 ve 64. maddeleri ve bu maddelerin uygulanmas\u0131n\u0131 g\u00f6sterir yukar\u0131da an\u0131lan ilgili y\u00f6netmeliklerdir. S\u00f6z konusu kanuni d\u00fczenlemelerin Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde verilmi\u015f bir Anayasa Mahkemesi Karar\u0131 da bulunmamaktad\u0131r. <\/i><\/p>\n

Bu halde, daval\u0131 kurumun s\u00f6z konusu talebi kar\u015f\u0131lamas\u0131 kanunen m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yukar\u0131da izah\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, yarg\u0131 kararlar\u0131nda istisnai bir yol olarak yerini alan bu y\u00f6ndeki davalar\u0131n kabul\u00fc \u015feklindeki uygulaman\u0131n ise gelinen a\u015famada, istisna olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, hekimlerce hayati \u00f6nemi haiz oldu\u011fu gerek\u00e7esi ile uygulanan her tedavinin SUT kapsam\u0131nda yer alamamas\u0131na kar\u015f\u0131n daval\u0131 kurumdan talep edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/i><\/p>\n

Kanunun yukar\u0131da an\u0131lan maddelerine ra\u011fmen SUT kapsam\u0131nda yer almayan bir sa\u011fl\u0131k harcamas\u0131n\u0131n kurumca kar\u015f\u0131lanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde karar verilmesinin, istisnai durumlar d\u0131\u015f\u0131nda, kanuna ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturaca\u011f\u0131nda duraksama bulunmamal\u0131d\u0131r. <\/i><\/p>\n

Yukar\u0131dan beri an\u0131lan kanuni mevzuat ve yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, hangi sa\u011fl\u0131k giderlerinin SUT kapsam\u0131na al\u0131naca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki karar\u0131n Yasama ve Y\u00fcr\u00fctmenin sosyal, ekonomik ve sa\u011fl\u0131k politikalar\u0131 kapsam\u0131nda verece\u011fi bir karar olup, kural olarak yarg\u0131 mercilerinin g\u00f6rev ve yetki alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Zira Kanun Koyucu sigortal\u0131lar\u0131n Anayasal sa\u011fl\u0131k ve ya\u015fam haklar\u0131n\u0131 teminat alt\u0131na almak y\u00f6n\u00fcnde kanuni d\u00fczenlemeler yapm\u0131\u015f, uygulamay\u0131 g\u00f6stermek ad\u0131na gerekli y\u00f6netmelikleri \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. <\/i><\/p>\n

Bu gerek\u00e7elerle g\u00f6r\u00fclmekte olan davan\u0131n reddine karar verilecek yerde, farkl\u0131 gerek\u00e7elerle kabul\u00fcne karar verilmi\u015f olmas\u0131 yerinde g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir…” <\/i><\/p>\n

18. Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 25\/11\/2024 tarihli ve E.2023\/1549, K.2024\/2826 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“… Dosya kapsam\u0131ndan davac\u0131 kendisinin temin etti\u011fi ve 3 doz \u015feklinde uygulanan GARDAS\u0130L isimli HPV a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n kurum taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 talep etti\u011fi, kurumun sut listesinde yer almad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esi ile talebi reddetti\u011fi, yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131na al\u0131nan uzman bilirki\u015fi heyet raporunda “…HPV A\u015f\u0131s\u0131 olunsa bile; D\u00fczenli muayene ve kontroller, erken tan\u0131 ve tedavi i\u00e7in en etkili yoldur \u2026 HPV nin bula\u015fmas\u0131 ile kanserin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 aras\u0131nda da 10-15 y\u0131ll\u0131k uzun bir s\u00fcre oldu\u011fundan, bu s\u00fcre i\u00e7inde de d\u00fczenli muayene ve kontrollerin tarama testleri ile kanserin erken evrede rahatl\u0131kla saptanabildi\u011fi ve erken evrede her an tedavi edilebilece\u011fi” nin belirtilmesine dayal\u0131 olarak davac\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6neme haiz olmad\u0131\u011f\u0131 ve kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n zorunlu bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7eleri ile davan\u0131n reddine karar verildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. <\/i><\/p>\n

Somut olayda; uzman bilirki\u015fi heyet raporuna dayal\u0131 mahkeme karar\u0131 yerinde olup, dosya kapsam\u0131, mevcut delil durumu ve ileri s\u00fcr\u00fclen istinaf sebepleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda mahkemenin vak\u0131a ve hukuki de\u011ferlendirmesinde usul ve esas y\u00f6n\u00fcnden yasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmakla, istinaf ba\u015fvurusunun esastan reddine…” <\/i><\/p>\n

V. <\/strong>\u0130NCELEME VE GEREK\u00c7E <\/strong><\/p>\n

19. Anayasa Mahkemesinin 19\/2\/2026 tarihinde yapt\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131da ba\u015fvuru incelenip gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

A. <\/strong>Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131 ve Bakanl\u0131k G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc <\/strong><\/p>\n

20. Ba\u015fvurucu; rahim a\u011fz\u0131 kanserine kar\u015f\u0131 koruyuculu\u011fuyla bilinen ve T\u00fcrkiye’de \u00fc\u00e7 doz \u015feklinde uygulanan HPV a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 sigorta kapsam\u0131nda yer almad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sat\u0131n almak zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, a\u015f\u0131n\u0131n \u00fccretinin Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131nca kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekti\u011fini ancak buna ili\u015fkin talebinin reddedildi\u011fini ifade etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca a\u015f\u0131 \u00fccretinin iadesine y\u00f6nelik olarak a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davada bilirki\u015fi incelemesinin yapt\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, TEB’e yaz\u0131lan m\u00fczekkere sonucunun beklenmedi\u011fini, yarg\u0131laman\u0131n eksik y\u00fcr\u00fct\u00fclerek aleyhine karar verildi\u011fini, ilgisiz kararlar gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek davan\u0131n reddedildi\u011fini ve farkl\u0131 mahkemeler taraf\u0131ndan ayn\u0131 konuda verilmi\u015f kabul kararlar\u0131 oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmedi\u011fini belirterek ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi hakk\u0131n\u0131n ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Son olarak kesin mahiyette verilen karara kar\u015f\u0131 kanun yoluna gidemedi\u011fini, aleyhine de yarg\u0131lama giderlerinin h\u00fckmedildi\u011fini ifade ederek adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini iddia etmi\u015ftir.<\/p>\n

21. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde, mevcut ba\u015fvuruda k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131n\u0131n ihlal edilip edilmedi\u011fi konusunda yap\u0131lacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmleri ile ilgili kurumlardan temin edilen bilgi ve belgelerin de dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 \u00f6nceki beyanlar\u0131n\u0131 tekrar etmi\u015ftir.<\/p>\n

B. De\u011ferlendirme <\/strong><\/p>\n

22. Anayasa’n\u0131n “Ki\u015finin dokunulmazl\u0131\u011f\u0131, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131” <\/i>ba\u015fl\u0131kl\u0131 17. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“Herkes, ya\u015fama, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma ve geli\u015ftirme hakk\u0131na sahiptir.” <\/i><\/p>\n

23. Anayasa’n\u0131n “Devletin temel ama\u00e7 ve g\u00f6revleri”<\/i> ba\u015fl\u0131kl\u0131 5. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“Devletin temel ama\u00e7 ve g\u00f6revleri, \u2026ki\u015filerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu\u011funu sa\u011flamak; …insan\u0131n maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.” <\/i><\/p>\n

24. Anayasa’n\u0131n “Sa\u011fl\u0131k hizmetleri ve \u00e7evrenin korunmas\u0131”<\/i> ba\u015fl\u0131kl\u0131 56. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“Devlet, herkesin hayat\u0131n\u0131, beden ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrmesini sa\u011flamak; insan ve madde g\u00fcc\u00fcnde tasarruf ve verimi art\u0131rarak, i\u015fbirli\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirmek amac\u0131yla sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131 tek elden planlay\u0131p hizmet vermesini d\u00fczenler.” <\/i><\/p>\n

25. Anayasa’n\u0131n “Devletin iktisadi ve sosyal \u00f6devlerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131” <\/i>ba\u015fl\u0131kl\u0131 65. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

“Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen g\u00f6revlerini, bu g\u00f6revlerin ama\u00e7lar\u0131na uygun \u00f6ncelikleri g\u00f6zeterek mal\u00ee kaynaklar\u0131n\u0131n yeterlili\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde yerine getirir.”<\/i><\/p>\n

26. Ba\u015fvurucunun iddialar\u0131n\u0131n temelinde ilaca\/a\u015f\u0131ya eri\u015fimin zahmetsiz \u015fekilde sa\u011flanmas\u0131 konusunda devletin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmedi\u011fi yer almaktad\u0131r. \u0130laca eri\u015fim imk\u00e2n\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131; ki\u015filerin v\u00fccut ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda meydana gelen rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n tedavi edilerek giderilmesi, dolay\u0131s\u0131yla maddi ve manevi b\u00fct\u00fcnl\u00fcklerinin korunmas\u0131 amac\u0131 do\u011frultusunda \u00f6nemli bir gereklili\u011fi ifade etmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla ilaca eri\u015fimin zorla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131n\u0131 i\u00e7eren ba\u015fvurunun maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi hakk\u0131na ili\u015fkin olarak devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n

1. Kabul Edilebilirlik Y\u00f6n\u00fcnden <\/strong><\/p>\n

27. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n

2. Esas Y\u00f6n\u00fcnden <\/strong><\/p>\n

28. Anayasa’n\u0131n 17. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda, herkesin maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma ve geli\u015ftirme hakk\u0131na sahip oldu\u011fu belirtilmekte olup s\u00f6z konusu d\u00fczenleme, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin (S\u00f6zle\u015fme) 8. maddesi \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6zel hayata sayg\u0131 hakk\u0131 kapsam\u0131nda g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan fiziksel ve zihinsel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn korunmas\u0131 hakk\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. An\u0131lan Anayasa h\u00fckm\u00fc ile ki\u015finin maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, gerek kamusal yetkilerle donat\u0131lm\u0131\u015f ki\u015filerin gerekse \u00f6zel ki\u015filerin m\u00fcdahalelerine kar\u015f\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r (\u00d6zkan \u015een<\/i> [2. B.], B. No: 2012\/791, 7\/11\/2013, \u00a7 40).<\/p>\n

29. Devlet, bireylerin ya\u015fam hakk\u0131 ile maddi ve manevi varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruma hakk\u0131 kapsam\u0131nda sa\u011fl\u0131k hizmetlerini -ister kamu isterse \u00f6zel sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan yerine getirilsin- hastalar\u0131n ya\u015famlar\u0131 ile maddi ve manevi varl\u0131klar\u0131n\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik gerekli tedbirlerin al\u0131nabilmesini sa\u011flayacak \u015fekilde d\u00fczenlemek zorundad\u0131r (Nail Artu\u00e7<\/i> [1. B.], B. No: 2013\/2839, 3\/4\/2014, \u00a7 35).<\/p>\n

30. Bu \u00e7er\u00e7evede devletin egemenlik alan\u0131nda ya\u015fayan ve kontrol\u00fc alt\u0131nda bulunan ki\u015filerin maddi ve manevi varl\u0131klar\u0131na y\u00f6nelen m\u00fcdahaleleri \u00f6nleme, \u00f6nlenememi\u015f olan m\u00fcdahalelere y\u00f6nelik olarak da gerekli soru\u015fturma, kovu\u015fturma, failleri tespit edip cezaland\u0131rma ve gerekti\u011finde bundan do\u011fan zararlar\u0131 etkili bir \u015fekilde bizzat kar\u015f\u0131lama veya sorumlular\u0131na kar\u015f\u0131latma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bulunmaktad\u0131r. Ki\u015filerin v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne yap\u0131lan bir m\u00fcdahaleden do\u011fan zararlara y\u00f6nelik etkili bir tazminin sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 ve bu \u00e7er\u00e7evede devletin Anayasa’n\u0131n 17. maddesinden do\u011fan koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmedi\u011fi durumlarda ki\u015finin v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korundu\u011fundan s\u00f6z edilemez (\u00d6zkan \u015een<\/i>, \u00a7 40; Yasin \u00c7\u0131ld\u0131r<\/i> [2. B.], B. No: 2013\/8147, 14\/4\/2016, \u00a7 37).<\/p>\n

31. S\u00f6z konusu pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen faaliyetleri de kapsamaktad\u0131r. Nitekim Anayasa’n\u0131n 56. maddesinde herkesin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131na sahip oldu\u011fu, devletin “herkesin hayat\u0131n\u0131 beden ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrmesini sa\u011flamak \u2026 amac\u0131yla sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131 tek elden planlay\u0131p hizmet vermesini” <\/i>d\u00fczenleyece\u011fi ve bu g\u00f6revini kamu kesimleri ve \u00f6zel kesimlerdeki sa\u011fl\u0131k ve sosyal kurumlar\u0131ndan yararlanmak suretiyle onlar\u0131 denetleyerek yerine getirece\u011fi kurala ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r (\u0130lker Ba\u015fer ve di\u011ferleri<\/i> [1. B.], B. No: 2013\/1943, 9\/9\/2015, \u00a7 44). Uygun ila\u00e7lar\u0131n hastalar\u0131n eri\u015fimine sunulmas\u0131 da geni\u015f anlamda tedavi hizmetlerinin bir par\u00e7as\u0131 olarak nitelendirilmelidir (Hidayet Se\u00e7kin<\/i> [1. B.], B. No: 2015\/13918, 9\/6\/2020, \u00a7 44).<\/p>\n

32. Sa\u011fl\u0131k ve sosyal g\u00fcvenlik haklar\u0131 Anayasa’n\u0131n 56. ve 60. maddelerinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olmakla ve devletin s\u00f6z konusu alanlarda g\u00f6revleri bulunmakla birlikte Anayasa’n\u0131n 65. maddesinde de \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere devletin bu g\u00f6revlerini, \u00f6ncelikleri g\u00f6zeterek mali kaynaklar\u0131n\u0131n yeterlili\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde yerine getirmesi gerekmektedir.<\/p>\n

33. Devletin v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruma konusundaki \u00f6devi, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin mutlak anlamda \u00fccretsiz olarak sa\u011flanaca\u011f\u0131 \u015feklinde yorumlanamaz (Salim Say\u0131n<\/i> [1. B.], B. No: 2013\/3382, 4\/11\/2015, \u00a7 41). Devletin bireylere sa\u011fl\u0131k hizmeti sunma konusundaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkenin sosyal ve ekonomik ger\u00e7ekleriyle yak\u0131ndan ilgilidir. Bu nedenle devlet, kamu kaynaklar\u0131n\u0131n etkin ve verimli kullan\u0131labilmesi noktas\u0131nda, kaynaklar\u0131n tahsis edildi\u011fi alanlara ili\u015fkin baz\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar \u00f6ng\u00f6rebilir. Dolay\u0131s\u0131yla sa\u011fl\u0131k hizmeti sunma konusunda devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ekonomik s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlenirken devletin kamu kaynaklar\u0131n\u0131 kullanma konusundaki takdir yetkisi ile tedavi \u00fccretlerinin bireylere y\u00fckledi\u011fi ekonomik k\u00fclfet aras\u0131nda makul bir denge kurulmal\u0131d\u0131r (Salim Say\u0131n<\/i>, \u00a7 40). Bu bak\u0131mdan devletin sa\u011fl\u0131k ve sosyal g\u00fcvenlik haklar\u0131na dair \u00f6devi, her durumda ila\u00e7 bedellerinin tamam\u0131n\u0131n devlet taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131 \u015feklinde yorumlanamaz.<\/p>\n

34. \u0130lac\u0131n temin edilmesi, temin edilen ilac\u0131n hangi usullerle ve ne t\u00fcr bir k\u00fclfetle hastalara ula\u015ft\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 hususunda devletin belli \u00f6l\u00e7\u00fcde takdir yetkisinin bulunmas\u0131 ola\u011fand\u0131r. Ancak devlet bu takdir yetkisini kullan\u0131rken hastalara a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet y\u00fcklememeli ve ilaca eri\u015fimini orant\u0131s\u0131z \u015fekilde zorla\u015ft\u0131rmamal\u0131d\u0131r. Devlet, ila\u00e7lar\u0131n hastalara sunulu\u015f y\u00f6ntemini belirleme konusunda kamusal menfaatlerin gerekliliklerini g\u00f6zetmekle birlikte bu menfaatler ile hastan\u0131n ilaca eri\u015fimi aras\u0131nda adil bir denge kurmal\u0131d\u0131r (benzer y\u00f6nde de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. Hidayet Se\u00e7kin<\/i>, \u00a7 45).<\/p>\n

35. Ayr\u0131ca devletin ki\u015finin maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma ve geli\u015ftirme hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin somut olayda yerine getirilip getirilmedi\u011finin nesnel bir \u015fekilde de\u011ferlendirilebilmesi i\u00e7in yarg\u0131 mercilerinin kendilerine tan\u0131nm\u0131\u015f takdir yetkileri \u00e7er\u00e7evesinde ve ilgili anayasal kurallar ba\u011flam\u0131nda hareket edip etmediklerinin denetlenmesi gerekir. Bu ba\u011flamda m\u00fcdahaleyi hakl\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen gerek\u00e7elerin ilgili ve yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131 incelenmelidir (Murat At\u0131lgan<\/i> [2. B.], B. No: 2013\/9047, 7\/5\/2015, \u00a7 44).<\/p>\n

36. Eldeki olayda ba\u015fvurucu, rahim a\u011fz\u0131 kanserine kar\u015f\u0131 koruyucu oldu\u011funu belirterek 19\/8\/2023-23\/2\/2024 tarihleri aras\u0131nda \u00fc\u00e7 doz HPV a\u015f\u0131s\u0131 olmu\u015f; bu a\u015f\u0131lar i\u00e7in toplamda 8.380,49 TL \u00f6deme yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumda ba\u015fvurucunun s\u00f6z konusu a\u015f\u0131ya eri\u015fiminin oldu\u011fu, ilaca ula\u015fma ve kullanma konusunda katland\u0131\u011f\u0131 maddi k\u00fclfet d\u0131\u015f\u0131nda bir engelle ya da g\u00fc\u00e7l\u00fckle kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Nitekim ba\u015fvurucunun bunun aksine bir iddias\u0131 da bulunmamaktad\u0131r. Ba\u015fvurucunun yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 temel husus s\u00f6z konusu a\u015f\u0131n\u0131n bedelinin taraf\u0131na iade edilmemesine, di\u011fer bir ifadeyle tamamen \u00fccretsiz bir \u015fekilde a\u015f\u0131ya eri\u015fimi konusunda bir engel konulmas\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n

37. Belirtildi\u011fi \u00fczere devletin ila\u00e7lar\u0131n hastalara da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 usul\u00fcyle ilgili olarak d\u00fczenleme yapabilece\u011fi, bu hususta belli \u00f6l\u00e7\u00fcde takdir yetkisinin bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ba\u015fvuru konusu olayda, ba\u015fvurucunun geri \u00f6demesini talep etti\u011fi a\u015f\u0131n\u0131n Tebli\u011f’de g\u00f6sterilen “Bedeli \u00d6denecek \u0130la\u00e7lar Listesi”<\/i>nde yer almamas\u0131 nedeniyle Kurum taraf\u0131ndan reddedildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

38. Bununla birlikte ba\u015fvurucu, Mahkeme \u00f6n\u00fcnde a\u015f\u0131n\u0131n koruma amac\u0131yla uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. Yap\u0131lan yarg\u0131lama sonucunda ise Mahkemenin ba\u015fvurucunun bedelini talep etti\u011fi a\u015f\u0131n\u0131n hayati \u00f6nemi haiz olmad\u0131\u011f\u0131na ve koruma ama\u00e7l\u0131 uyguland\u0131\u011f\u0131na vurgu yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan Mahkeme, ba\u015fvurucunun maddi ve manevi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik ciddi ve akt\u00fcel bir tehlikenin bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve a\u015f\u0131n\u0131n muhtemel bir tehlikeye kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem vasf\u0131n\u0131 haiz oldu\u011fu kanaatiyle davan\u0131n reddine karar vermi\u015ftir. Kamusal makamlar HPV a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131 talep edilmeye ve istendi\u011finde uygulanmaya haz\u0131r h\u00e2le getirmi\u015f ancak bu a\u015f\u0131lar\u0131 tamamen \u00fccretsiz olarak sunmad\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fvurucu belirli bir bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda s\u00f6z konusu a\u015f\u0131lara eri\u015febilmi\u015ftir. Bu do\u011frultuda ba\u015fvurucunun bireysel menfaati ile ama\u00e7lanan kamu yarar\u0131 aras\u0131nda adil bir dengenin kurulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6ylenemeyece\u011fi ve kamu makamlar\u0131n\u0131n takdir yetkilerini kullan\u0131rken -somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131nda- \u00fcstlenmesi gereken pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin gerisinde kalmad\u0131\u011f\u0131 kanaatine ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

39. Ayr\u0131ca bu hususta yarg\u0131lama mercilerince yap\u0131lan de\u011ferlendirmelerin ilgili ve yeterli gerek\u00e7elerle a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131, yarg\u0131lama s\u00fcrecinde adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n usule ili\u015fkin g\u00fcvencelerinin yerine getirildi\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi hakk\u0131na y\u00f6nelik bir ihlalin olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

40. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa’n\u0131n 17. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n

<\/div>\n
<\/div>\n

Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM ve Kenan YA\u015eAR bu sonuca kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

VI. H\u00dcK\u00dcM <\/strong><\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n

A. Maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n

B. Anayasa’n\u0131n 17. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi hakk\u0131n\u0131n \u0130HLAL ED\u0130LMED\u0130\u011e\u0130NE Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM ve Kenan YA\u015eAR’\u0131n kar\u015f\u0131oyu ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n

C. Yarg\u0131lama giderlerinin ba\u015fvurucu \u00fczerinde BIRAKILMASINA,<\/p>\n

D. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 19\/2\/2026 tarihinde karar verildi.<\/p>\n

\u200b<\/p>\n

\u200b<\/p>\n

\u200b<\/p>\n

KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/strong><\/p>\n

1. Ba\u015fvuru, rahim a\u011fz\u0131 kanserine kar\u015f\u0131 koruyucu etkisi bilimsel olarak kabul edilen HPV a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n bedelinin Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmamas\u0131 nedeniyle a\u00e7\u0131lan alacak davas\u0131n\u0131n reddi \u00fczerine, ba\u015fvurucunun Anayasa\u2019n\u0131n 17. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma ve geli\u015ftirme hakk\u0131 ile 56. maddede d\u00fczenlenen sa\u011fl\u0131k hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir. Ba\u015fvurucu, T\u00fcrkiye’de \u00fc\u00e7 doz \u015feklinde uygulanan HPV a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 sigorta kapsam\u0131nda yer almad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kendisi sat\u0131n almak zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, a\u015f\u0131n\u0131n Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131nca \u00fccretinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekti\u011fini ancak buna ili\u015fkin talebinin reddedildi\u011finden \u015fikayet etmektedir. Uyu\u015fmazl\u0131k, \u00f6z\u00fcnde koruyucu bir sa\u011fl\u0131k hizmetinin kamu finansman\u0131 kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n anayasal s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesi sorununu g\u00fcndeme getirmektedir.<\/p>\n

2. Anayasa\u2019n\u0131n 17. maddesi, herkesin ya\u015fama, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma ve geli\u015ftirme hakk\u0131na sahip oldu\u011funu h\u00fckme ba\u011flamaktad\u0131r. Bu d\u00fczenleme yaln\u0131zca devletin bireyin ya\u015fam\u0131na ve fiziksel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik do\u011frudan m\u00fcdahalelerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ya\u015fam\u0131 koruyucu ve geli\u015ftirmeye elveri\u015fli tedbirler almas\u0131n\u0131 da gerektirir. Anayasal g\u00fcvence, negatif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p, \u00f6zellikle sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda etkili bir koruma sistemi kurma y\u00f6n\u00fcnde pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler do\u011furmaktad\u0131r. Uygun ila\u00e7lar\u0131n hastalar\u0131n eri\u015fimine sunulmas\u0131 da bu kapsam dahilindedir.<\/p>\n

3. Koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetleri, \u00f6zellikle ciddi ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesine y\u00f6nelik a\u015f\u0131lar, 17. maddede g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n somut tezah\u00fcrlerinden biridir. Bu ba\u011flamda devletin takdir hakk\u0131 bulunsa da, bu mutlak de\u011fildir ve devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri, \u00f6zellikle \u00f6nlenebilir ve bilimsel olarak kontrol alt\u0131na al\u0131nabilir hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 koruyucu sa\u011fl\u0131k politikalar\u0131 geli\u015ftirmesini i\u00e7erir.<\/p>\n

4. Bilimsel etkinli\u011fi ve koruyuculu\u011fu ortaya konmu\u015f, hakk\u0131nda geni\u015f bir bilimsel uzla\u015fma bulunan \u00f6nleyici ve koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimin ekonomik gerek\u00e7elerle fiilen g\u00fc\u00e7le\u015ftirilmesi veya baz\u0131 kesimler bak\u0131m\u0131ndan imk\u00e2ns\u0131z h\u00e2le gelmesi, devletin bu alandaki pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleriyle ba\u011fda\u015fmayabilir. Zira bu t\u00fcr hizmetlerin eri\u015filebilirli\u011fi, yaln\u0131zca bir sa\u011fl\u0131k politikas\u0131 tercihi de\u011fil, ya\u015fam hakk\u0131 ile maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 hakk\u0131n\u0131n etkili bi\u00e7imde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir unsurudur. Bu nedenle ekonomik engellerin, koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetlerinden yararlanmay\u0131 fiilen ortadan kald\u0131racak d\u00fczeye ula\u015fmas\u0131, anayasal pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin ihlali sonucunu do\u011furabilir.<\/p>\n

5. Anayasa\u2019n\u0131n 56. maddesi uyar\u0131nca devlet, herkesin hayat\u0131n\u0131 beden ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrmesini sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu h\u00fck\u00fcm, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin salt tedavi edici boyutuna indirgenemeyece\u011fini, koruyucu ve \u00f6nleyici sa\u011fl\u0131k politikalar\u0131n\u0131n da anayasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131nda bulundu\u011funu g\u00f6stermektedir. Zira modern sa\u011fl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131nda koruyucu hizmetler, ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ve fiziksel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn korunmas\u0131n\u0131n en etkili ara\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Devlet, \u00f6zellikle koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimde ekonomik engelleri azaltacak, dezavantajl\u0131 gruplar\u0131n hizmete fiilen ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak tedbirleri almakla m\u00fckelleftir. Aksi takdirde, sa\u011fl\u0131k hakk\u0131 normatif d\u00fczeyde tan\u0131nm\u0131\u015f olmakla birlikte fiilen kullan\u0131lamayan bir hak h\u00e2line gelir.<\/p>\n

6. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde tan\u0131mlanan hukuk devletinin temel niteliklerinden birisi de sosyal devlet ilkesidir. Bu maddede ifadesini bulan sosyal hukuk devleti ilkesi, yaln\u0131zca bir kamu politikas\u0131 tercihi ya da idarenin takdir alan\u0131na b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f bir y\u00f6nelim olmay\u0131p, anayasal kimli\u011fimizin kurucu unsurlar\u0131ndan birini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

7. Sosyal devlet, yaln\u0131zca hukuka ba\u011fl\u0131l\u0131k ve temel haklara sayg\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 bir devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fil, maddi e\u015fitli\u011fi g\u00f6zeten, sosyal adaleti ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi hedefleyen ve bireylerin insan haysiyetine yara\u015f\u0131r bir ya\u015fam s\u00fcrmelerini g\u00fcvence alt\u0131na alan normatif bir yap\u0131y\u0131 ifade eder. Sosyal hukuk devleti ilkesi, devlete sosyal riskleri azaltma ve temel hizmetlere eri\u015fimde ortaya \u00e7\u0131kan yap\u0131sal engelleri giderme y\u00f6n\u00fcnde aktif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler y\u00fckler. Bu \u00e7er\u00e7evede devlet, \u00f6zellikle koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetleri alan\u0131nda yaln\u0131zca d\u00fczenleyici bir konumda kalmamal\u0131, bu hizmetlerin etkili ve eri\u015filebilir bi\u00e7imde sunulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakla da sorumlu tutulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

8. Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesi de devlete, ki\u015filerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu\u011funu sa\u011flama ve insan\u0131n maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlama \u00f6devi y\u00fcklemektedir. Bu h\u00fck\u00fcm, sosyal devlet ilkesinin somutla\u015fm\u0131\u015f h\u00e2lidir ve \u00f6zellikle sa\u011fl\u0131k hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan y\u00f6nlendirici bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n

9. Anayasa\u2019da sosyal bir hak olarak d\u00fczenlenen sa\u011fl\u0131k hakk\u0131, toplumun ve bireylerin sa\u011fl\u0131k y\u00f6n\u00fcnden g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 ifade eder. Bu niteli\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc sa\u011fl\u0131k hakk\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sosyal devlet ilkesinin bir unsuru olarak kabul edilmektedir. Sosyal devlet b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n\u0131 hastal\u0131k dahil \u00e7e\u015fitli risklere kar\u015f\u0131 korumak ve bu ama\u00e7 i\u00e7in gerekli d\u00fczenlemeleri yapmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

10. Ku\u015fkusuz Anayasa\u2019n\u0131n 65. maddesi, sosyal ve ekonomik haklar\u0131n yerine getirilmesini mali kaynaklar\u0131n yeterlili\u011fi ve \u00f6nceliklerin g\u00f6zetilmesi \u015fart\u0131na ba\u011flamaktad\u0131r. Bu d\u00fczenleme, sosyal haklar\u0131n mutlak ve s\u0131n\u0131rs\u0131z bir edim talebi do\u011furmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Ancak s\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcm, sosyal haklar\u0131 tamamen programatik ve ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131ktan yoksun normlar h\u00e2line getirmez. Sosyal devlet ilkesi ve temel haklar\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin genel h\u00fck\u00fcmlerle birlikte yorumland\u0131\u011f\u0131nda, 65. madde sosyal haklar\u0131n tamamen ertelenmesine de\u011fil; imk\u00e2nlar \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde, kademeli fakat ger\u00e7ek ve etkili bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine anayasal dayanak olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

11. Somut olayda derece mahkemesi, HPV a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n koruyucu nitelikte oldu\u011fu ve ba\u015fvurucunun maddi ve manevi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik ciddi ve \u201cakt\u00fcel bir tehlikenin\u201d bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle davay\u0131 reddetmi\u015ftir. Mahkeme, a\u015f\u0131n\u0131n koruma ama\u00e7l\u0131 uygulanmas\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kartm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin amac\u0131, hastal\u0131k ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce riskin bertaraf edilmesidir. Bu nedenle \u201cakt\u00fcel tehlike\u201d \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc, \u00f6nleyici m\u00fcdahaleler bak\u0131m\u0131ndan dar ve yetersiz bir de\u011ferlendirme \u00e7er\u00e7evesi sunmaktad\u0131r. Koruyucu bir a\u015f\u0131n\u0131n anayasal koruma alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmas\u0131, 17. ve 56. maddelerle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.<\/p>\n

12. HPV a\u015f\u0131s\u0131, rahim a\u011fz\u0131 kanseri ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli kanser t\u00fcrlerine kar\u015f\u0131 koruyuculu\u011fu bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarla ortaya konmu\u015f bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 arac\u0131d\u0131r. Uluslararas\u0131 sa\u011fl\u0131k otoritelerince yayg\u0131n bi\u00e7imde \u00f6nerilmekte ve bir\u00e7ok \u00fclkede ulusal ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama programlar\u0131na dahil edilmektedir. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) verilerine g\u00f6re HPV a\u015f\u0131s\u0131, 2024 y\u0131l\u0131nda 147 \u00fclkede ulusal ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama programlar\u0131 ve hizmetleri kapsam\u0131nda ulusal a\u015f\u0131 takviminde yer almaktad\u0131r.1 A\u015f\u0131n\u0131n DS\u00d6 \u201cTemel \u0130la\u00e7lar Listesi\u201dne al\u0131nmas\u0131 da a\u015f\u0131n\u0131n bir<\/p>\n

tercih de\u011fil halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnden vazge\u00e7ilemez oldu\u011funun bir delili olarak g\u00f6r\u00fclebilir.2 Bu y\u00f6n\u00fcyle s\u00f6z konusu a\u015f\u0131, bireysel tercihe b\u0131rak\u0131labilecek s\u0131radan bir t\u0131bbi m\u00fcdahale olarak de\u011ferlendirilemez, \u00e7\u00fcnk\u00fc ya\u015fam\u0131 tehdit eden hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 sistematik bir koruma arac\u0131 oldu\u011fu t\u0131bben kabul edilmektedir.<\/p>\n

13. Belli kanser t\u00fcrlerini \u00f6nledi\u011fi bilimsel verilerle ortaya konulmu\u015f bir a\u015f\u0131n\u0131n, ekonomik imk\u00e2ns\u0131zl\u0131k nedeniyle belirli bireyler bak\u0131m\u0131ndan fiilen eri\u015filemez durumda olmas\u0131, salt bir kamu politikas\u0131 tercihine indirgenmemelidir. E\u011fer ekonomik engeller, bireyin koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetinden yararlanmas\u0131n\u0131 fiilen imk\u00e2ns\u0131z k\u0131l\u0131yor ve devlet bu engeli makul ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc tedbirlerle gidermiyorsa, bu durum bireyin fiziksel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruma hakk\u0131na y\u00f6nelik dolayl\u0131 bir m\u00fcdahale te\u015fkil edebilir.<\/p>\n

14. \u0130lac\u0131n\/a\u015f\u0131n\u0131n temin edilmesi, temin edilen ilac\u0131n hangi usullerle ve ne t\u00fcr bir k\u00fclfetle hastalara ula\u015ft\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 hususunda devletin belli \u00f6l\u00e7\u00fcde takdir yetkisinin bulunmakla birlikte bu yetkinin ki\u015filere a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet y\u00fcklememesi ve ilaca eri\u015fimini orant\u0131s\u0131z \u015fekilde zorla\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekmektedir. Devlet, ila\u00e7lar\u0131n hastalara sunulu\u015f y\u00f6ntemini belirleme konusunda kamusal menfaatlerin gerekliliklerini g\u00f6zetmekle birlikte bu menfaatler ile hastan\u0131n ilaca eri\u015fimi aras\u0131nda adil bir denge kurmal\u0131d\u0131r. Ba\u015fvurucunun ilgili a\u015f\u0131ya eri\u015fiminin oldu\u011fu, ilaca ula\u015fma ve kullanma konusunda katland\u0131\u011f\u0131 maddi k\u00fclfet d\u0131\u015f\u0131nda bir engelle ya da g\u00fc\u00e7l\u00fckle kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Burada sorun tamamen \u00fccretsiz bir \u015fekilde a\u015f\u0131ya eri\u015fim hususundan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n

15. Ancak finansman\u0131n\u0131n tamamen bireye b\u0131rak\u0131lmas\u0131, \u00f6zellikle a\u015f\u0131n\u0131n y\u00fcksek maliyeti dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, kamusal finansman olmaks\u0131z\u0131n bu a\u015f\u0131ya eri\u015fim yaln\u0131zca belirli ekonomik imk\u00e2na sahip kesimlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla a\u015f\u0131ya fiil\u00ee eri\u015fim \u00f6deme g\u00fcc\u00fcyle s\u0131n\u0131rl\u0131 h\u00e2le getirmektedir. B\u00f6yle bir durumda sa\u011fl\u0131k hakk\u0131, teorik olarak tan\u0131nm\u0131\u015f fakat pratikte ekonomik kapasiteye ba\u011fl\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f olur. Bu durum, sa\u011fl\u0131k hakk\u0131n\u0131n fiil\u00ee kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6deme g\u00fcc\u00fcne ba\u011flamakta ve Anayasa m. 56\u2019n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u201cherkes\u201d ibaresini daraltmaktad\u0131r ve sosyal devlet ilkesinin \u00f6z\u00fcne de uygun de\u011fildir.<\/p>\n

16. \u00c7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, kamu kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 konusunda idarenin takdir yetkisine vurgu yaparak bireysel menfaat ile kamu yarar\u0131 aras\u0131nda makul bir denge kuruldu\u011funu savunmaktad\u0131r. Oysa \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi gere\u011fince kurulmas\u0131 gereken denge, hakk\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc zedelememelidir. Koruyucu ve maliyet-etkin bir sa\u011fl\u0131k hizmetinin sistematik bi\u00e7imde kamu finansman\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmas\u0131, \u00f6zellikle dar gelirli bireyler bak\u0131m\u0131ndan a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet do\u011furmakta ve sosyal riskin kolektif payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 zay\u0131flatmaktad\u0131r (\u00c7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc 33).<\/p>\n

17. Mahkememize g\u00f6re \u201csa\u011fl\u0131k hakk\u0131, insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, hastaland\u0131klar\u0131nda iyile\u015fmeleri, t\u0131bbi bak\u0131m g\u00f6rebilmeleri ve tedavi edilebilmeleri i\u00e7in Devletin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc imk\u00e2ndan yararlanma hakk\u0131d\u0131r\u201d (AYM, E. 2012\/103, K.2013\/105, 3.10.2013).<\/p>\n

18. Mahkememiz ba\u015fla bir karar\u0131nda da ki\u015filerin maddi ve manevi varl\u0131klar\u0131n\u0131 geli\u015ftirebilmelerinin mutlu ve huzurlu olabilmelerinin ba\u015fl\u0131ca \u015fart\u0131n\u0131n, ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 anda sa\u011fl\u0131k hizmetlerine ula\u015f\u0131p bu hizmetlerden yararlanabilmeleri oldu\u011funu dikkati \u00e7ekerek,<\/p>\n

\u201cdevlet i\u00e7in bir g\u00f6rev ve ki\u015filer i\u00e7in de bir hak olan bu amac\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine bu haktan yararlanmay\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ya da zay\u0131flat\u0131c\u0131 d\u00fczenlemeler Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fer\u201d sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (AYM, E. 2010\/29, K. 2010\/90, 16.07.2010). An\u0131lan kararda Mahkememiz sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin \u201c\u2026do\u011frudan ya\u015fam hakk\u0131 ile ilgili olmas\u0131 nedeniyle di\u011fer kamu hizmetlerinden farkl\u0131\u201d oldu\u011funu ve bu hizmetin temel hedefi olan insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u201c\u2026mahiyeti itibar\u0131yla ertelenemez ve ikame edilemez bir \u00f6zelli\u011fe sahip\u201d oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015ftir.<\/p>\n

19. Derece mahkemeleri de konuyla ilgili \u00f6nlerine gelen davalarda a\u015f\u0131 bedelinin davac\u0131lara iadesi y\u00f6n\u00fcnde kararlar vermi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin Ankara 62. \u0130\u015f Mahkemesi 2022\/241 Esas ve 2022\/679 Karar say\u0131l\u0131 dosyas\u0131nda HPV a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 kendi imkanlar\u0131yla sat\u0131n al\u0131p yapt\u0131ran davac\u0131ya a\u015f\u0131 bedelinin iade edilmesine karar vermi\u015ftir. Mahkeme verdi\u011fi kararda, HPV a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n kamusal bir sa\u011fl\u0131k sorununun \u00f6nlenmesinde kritik rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

20. T\u00fcrkiye \u0130nsan Haklar\u0131 ve E\u015fitlik Kurumu da (T\u0130HEK) bir karar\u0131nda. HPV a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n ulusal a\u015f\u0131 takvimine al\u0131nmas\u0131 amac\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve a\u015f\u0131n\u0131n \u00fccretsiz sunulmas\u0131 hususunda Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na tavsiyede bulunulmas\u0131na karar vermi\u015ftir (T\u0130HEK, B. No: 2022\/1001, K. No: 2023\/498, 21.08.2023).,<\/p>\n

21. Devletin her durumda t\u00fcm ila\u00e7 ve a\u015f\u0131 bedellerini kar\u015f\u0131lamak zorunda oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Ancak ya\u015fam\u0131 tehdit eden ve bilimsel olarak \u00f6nlenebilir bir hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 etkili oldu\u011fu kabul edilen bir a\u015f\u0131n\u0131n, ekonomik gerek\u00e7elerle genel kamu finansman\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmas\u0131; \u00f6zellikle maliyeti itibar\u0131yla geni\u015f kesimlerin eri\u015fimini g\u00fc\u00e7le\u015ftiriyorsa, anayasal d\u00fczlemde sorgulanmal\u0131d\u0131r. Mahkeme \u00e7o\u011funlu\u011fu, sa\u011fl\u0131k politikalar\u0131n\u0131n belirlenmesinde idarenin geni\u015f takdir yetkisine sahip oldu\u011funu kabul etmi\u015ftir. Ne var ki, bu takdir yetkisi, bilimsel olarak zorunlu ve etkili oldu\u011fu ortaya konmu\u015f bir koruyucu m\u00fcdahalenin sistematik bi\u00e7imde kamusal finansman d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 hakl\u0131 k\u0131lamaz. Netice itibar\u0131yla, devletin kamu kaynaklar\u0131n\u0131 kullanma takdir yetkisi bulunmakla birlikte, bu takdir yetkisi temel haklar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc zedeleyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde geni\u015f yorumlanamaz.<\/p>\n

22. Sosyal hukuk devleti, yaln\u0131zca tedavi edici hizmetleri de\u011fil, uzun vadede daha az maliyetli ve daha etkili olan koruyucu sa\u011fl\u0131k politikalar\u0131n\u0131 da kapsar. Nitekim DS\u00d6 HPV a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 maliyet-etkin bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131 olarak de\u011ferlendirmektedir Koruyucu hizmetlerin finansman\u0131n\u0131n bireye b\u0131rak\u0131lmas\u0131, hastal\u0131k riskinin ekonomik kapasiteye g\u00f6re da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 sonucunu do\u011furur. Bu ise e\u015fitlik, sosyal adalet ve insan haysiyeti ilkeleriyle ba\u011fda\u015fmaz. Sadece maddi imkan\u0131 olanlar\u0131n kanserden korunabildi\u011fi, dar gelirlilerin ise bu riskle ba\u015f ba\u015fa b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fczen, sosyal hukuk devleti ilkesini zedeler.<\/p>\n

23. HPV a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131 tehdit eden hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 koruyucu olmas\u0131, bilimsel etkinli\u011finin uluslararas\u0131 d\u00fczeyde kabul g\u00f6rmesi, koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmeti niteli\u011fi ta\u015f\u0131mas\u0131 ve y\u00fcksek maliyeti nedeniyle ekonomik bak\u0131mdan dezavantajl\u0131 kesimler i\u00e7in fiilen eri\u015filemez h\u00e2le gelmesi hususlar\u0131 birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, kamu finansman\u0131n\u0131n tamamen d\u0131\u015flanmas\u0131 bireye a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet y\u00fcklemekte ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesinin gerektirdi\u011fi adil dengeyi bozmaktad\u0131r.<\/p>\n

24. Anayasa\u2019n\u0131n 17. ve 56. maddeleri, 2. maddede yer alan sosyal hukuk devleti ilkesi ve 5. maddede bulunan \u201crefah, huzur ve mutluluk\u201d amac\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda birlikte yorumland\u0131\u011f\u0131nda; devletin, ya\u015fam\u0131 tehdit eden ve bilimsel olarak \u00f6nlenebilir hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 etkili koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimi ekonomik engellerden ar\u0131nd\u0131rma y\u00f6n\u00fcnde pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri asgari bir i\u00e7erik ta\u015f\u0131mak zorundad\u0131r. Koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetleri ve bunlara herkesin eri\u015filebilirli\u011fi bu asgari \u00e7ekirdek alan\u0131n merkezindedir.<\/p>\n

25. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurucunun Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 5. maddeleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda 17. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi hakk\u0131 ile 56. maddede d\u00fczenlenen sa\u011fl\u0131k hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n

Ba\u015fkanvekili<\/p>\n

Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00dcye<\/p>\n

Engin YILDIRIM<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00dcye<\/p>\n

Kenan YA\u015eAR<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\u200b<\/p>\n

\u200b<\/p>\n

\u200b<\/p>\n

_________________________<\/p>\n

1<\/sup> https:\/\/www.who.int\/en\/news-room\/fact-sheets\/detail\/immunization-coverage?utm, (Eri\u015fim tarihi, 20 \u015eubat 2026).<\/p>\n

2<\/sup> https:\/\/list.essentialmeds.org\/medicines\/208?utm_source, (Eri\u015fim tarihi, 20 \u015eubat 2026).<\/p>\n

\n <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 GENEL KURUL KARAR A. \u0130. \u00d6. BA\u015eVURUSU (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2024\/48161) Karar Tarihi: 19\/2\/2026 R.G. Tarih ve Say\u0131: 6\/7\/2026- 33302 GENEL KURUL KARAR \u200b Ba\u015fkan : Kadir \u00d6ZKAYA Ba\u015fkanvekili : Hasan Tahsin G\u00d6KCAN \u00dcyeler : Engin YILDIRIM R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7 Recai AKYEL Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE\u015e \u0130rfan F\u0130DAN Kenan YA\u015eAR Muhterem \u0130NCE…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11568,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-11567","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11567","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11567"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11567\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11567"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11567"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11567"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}