Anayasa Mahkemesi uzun s\u00fcredir makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan Tazminat Komisyonu yolunu etkili bir ba\u015fvuru yolu olarak kabul etmektedir. 2014\/13828 ba\u015fvuru numaral\u0131 ve 12\/09\/2018 tarihli Ferat Y\u00fcksel karar\u0131<\/a>nda<\/strong>, 6384 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda olu\u015fturulan mekanizman\u0131n bireysel ba\u015fvuru \u00f6ncesinde t\u00fcketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n Ancak bir ba\u015fvuru yolunun yaln\u0131zca kanunda d\u00fczenlenmi\u015f olmas\u0131 onun etkili oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Nitekim Anayasa Mahkemesi <\/a>2021\/1490 ba\u015fvuru numaral\u0131 ve 09\/12\/2025 tarihli H.K. ve Di\u011ferleri Karar\u0131<\/a>nda <\/strong>bu hususu a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde vurgulam\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n “14. Etkili ba\u015fvuru hakk\u0131; anayasal bir hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcren herkese hakk\u0131n niteli\u011fine uygun olarak iddialar\u0131n\u0131 inceletebilece\u011fi makul, eri\u015filebilir, ihlalin ger\u00e7ekle\u015fmesini veya s\u00fcrmesini engellemeye ya da sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaya (yeterli giderim sa\u011flama) elveri\u015fli idari ve yarg\u0131sal yollara ba\u015fvuruda bulunabilme imk\u00e2n\u0131 sa\u011flanmas\u0131<\/strong> olarak tan\u0131mlanabilir (Y.T. [GK], B. No: 2016\/22418, 30\/5\/2019<\/a>, \u00a7 47; Murat Hali\u00e7 [1. B.], B. No: 2017\/24356, 8\/7\/2020, \u00a7 44).<\/i><\/p>\n 15. \u00d6te yandan \u015fik\u00e2yetlerin esas\u0131n\u0131n incelenmesine imk\u00e2n sa\u011flayan ve gerekti\u011finde uygun bir telafi y\u00f6ntemi sunan etkili hukuk yollar\u0131n\u0131n olmas\u0131, ilgililere etkili ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131n bir gere\u011fidir. Buna g\u00f6re ki\u015filerin ma\u011fduriyetlerinin giderilmesi amac\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yarg\u0131 yollar\u0131n\u0131n mevzuatta yer almas\u0131 yaln\u0131z ba\u015f\u0131na yeterli olmay\u0131p bu yolun ayn\u0131 zamanda pratikte de ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 sunmas\u0131 gerekir.<\/strong> S\u00f6z konusu yola ba\u015fvurulabilmesi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ko\u015fullar somut olaylara tatbik edilirken dayanak i\u015flem, eylem ya da ihmallerden kaynaklanan savunulabilir nitelikteki iddialar\u0131n bu do\u011frultuda geni\u015f \u015fekilde de\u011ferlendirilmesi, ko\u015fullar\u0131n olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lmas\u0131 durumunda ise bu durumun yarg\u0131 makamlar\u0131 taraf\u0131ndan ilgili ve yeterli gerek\u00e7elerle a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gerekir (\u0130lhan G\u00f6khan [2. B.], B. No: 2017\/27957, 9\/9\/2020, \u00a7\u00a7 47, 49).<\/i><\/p>\n 21. Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n niteli\u011fi, taraf say\u0131s\u0131, yarg\u0131laman\u0131n s\u00fcresi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131 ihlal edilen ba\u015fvurucular i\u00e7in Tazminat Komisyonunca \u00f6ng\u00f6r\u00fclen tazminat miktar\u0131n\u0131n yeterli giderim sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ihlalin giderilmesi i\u00e7in ihdas edilen ba\u015fvuru yolu olan Tazminat Komisyonunca h\u00fckmedilen tazminat\u0131n yetersiz olmas\u0131 suretiyle makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak etkili ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/i><\/p>\n 22. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak 40. maddesinde d\u00fczenlenen etkili ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekir.”<\/u> <\/i><\/strong><\/p>\n Kararda Anayasa Mahkemesi, Komisyon taraf\u0131ndan h\u00fckmedilen tazminat miktar\u0131n\u0131n yetersiz olmas\u0131 nedeniyle etkili ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir. <\/i><\/strong><\/p>\n Somut olayda ise durum bundan daha a\u011f\u0131rd\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015fvurucuya d\u00fc\u015f\u00fck miktarda tazminat verilmesi de\u011fil, dosyada mevcut olan tazminat talebinin tamamen yok say\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusudur. Ba\u015fka bir ifadeyle ba\u015fvurucuya yetersiz giderim dahi sa\u011flanmam\u0131\u015f, hi\u00e7bir giderim sa\u011flanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bu nedenle etkili ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131n ihlali y\u00f6n\u00fcndeki tart\u0131\u015fma yaln\u0131zca tazminat miktar\u0131yla ilgili olmay\u0131p, ba\u015fvuru yolunun fiilen i\u015flevsiz hale gelip gelmedi\u011fi noktas\u0131nda yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. Benzer \u015fekilde 2022\/100416 ba\u015fvuru numaral\u0131 ve 27\/10\/2022 tarihli Veysi Ado karar\u0131<\/a>nda<\/strong> da Anayasa Mahkemesi, Tazminat Komisyonunun belirledi\u011fi giderimin Anayasa Mahkemesi ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi standartlar\u0131na uygun olmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n “48. Tazminat Komisyonunun Anayasa Mahkemesinin benzer ba\u015fvurularda verdi\u011fi tazminat miktarlar\u0131na uygun olarak tazminat miktar\u0131 belirlemesi gerekti\u011fi<\/strong> ve Tazminat Komisyonu karar\u0131ndan sonra yarg\u0131sal ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Tazminat Komisyonu ve devam\u0131nda yarg\u0131sal yollar\u0131n t\u00fcketilmesinden sonra Anayasa Mahkemesine ba\u015fvuru yap\u0131labilece\u011fi ve Tazminat Komisyonu taraf\u0131ndan verilen tazminat\u0131n ba\u015fvurucu a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli giderim sa\u011flay\u0131p sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilece\u011fi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutulmal\u0131d\u0131r.”<\/strong><\/i><\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa Mahkemesi’nin etkili kabul etti\u011fi bir yolun, ba\u015fvurucunun a\u00e7\u0131k talebini g\u00f6rmezden gelerek hi\u00e7bir giderim sa\u011flamamas\u0131 halinde etkilili\u011fini korudu\u011funu s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7le\u015fmektedir.<\/p>\n Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n bir di\u011fer boyutu ise gerek\u00e7eli karar hakk\u0131d\u0131r. Yarg\u0131 mercilerinin her iddiaya ayr\u0131 ayr\u0131 cevap vermesi zorunlu de\u011fildir. Ancak davan\u0131n sonucunu de\u011fi\u015ftirebilecek nitelikteki esasl\u0131 iddialar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n Anayasa Mahkemesi’nin 2013\/6354 ba\u015fvuru numaral\u0131 ve 23\/03\/2016 tarihli Sencer Ba\u015fat ve Di\u011ferleri karar\u0131<\/a>nda<\/strong> bu ilke ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde ortaya konulmu\u015ftur:<\/p>\n \u201c35. Mahkemelerin bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, yarg\u0131lamada ileri s\u00fcr\u00fclen her t\u00fcrl\u00fc iddia ve savunmaya, karar gerek\u00e7esinde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde yan\u0131t verilmesi \u015feklinde anla\u015f\u0131lamaz (bkz. B. No: 2013\/1213, 4\/12\/2013, \u00a7 26).<\/strong> Bu nedenle, bir kararda tam olarak hangi unsurlar\u0131n bulunmas\u0131 gerekti\u011fi, davan\u0131n niteli\u011fine ve ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bununla birlikte muhakeme s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131k ve somut bir bi\u00e7imde \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen iddia ve savunmalar\u0131n davan\u0131n sonucuna etkili olmas\u0131, ba\u015fka bir deyi\u015fle davan\u0131n sonucunu de\u011fi\u015ftirebilecek nitelikte bulunmas\u0131 halinde, davayla do\u011frudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerek\u00e7e ile yan\u0131t verilmesi gerekir.\u201d<\/strong><\/i><\/p>\n Tazminat Komisyonu \u00f6n\u00fcndeki bir ba\u015fvuruda tazminat talebinin varl\u0131\u011f\u0131 veya yoklu\u011fu, karar\u0131n sonucunu do\u011frudan belirleyen bir husustur. Bu nedenle dosyada a\u00e7\u0131k\u00e7a yer alan bir talebin hi\u00e7bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n yok kabul edilmesi, yaln\u0131zca maddi hata olarak de\u011ferlendirilemez. Ayn\u0131 zamanda gerek\u00e7eli karar hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da ciddi bir sorun ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n Nitekim Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi de 34553\/97 ba\u015fvuru numaral\u0131 ve 21\/03\/2000 tarihli Dulaurans v. France<\/strong> karar\u0131nda mahkemelerin taraflar\u0131n iddia ve delillerini etkili bi\u00e7imde inceleme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. Kararda, dosyada mevcut bulunan bir unsurun yok say\u0131lmas\u0131n\u0131n adil yarg\u0131lanma ilkesiyle ba\u011fda\u015fmayaca\u011f\u0131 kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n Sorun yaln\u0131zca gerek\u00e7e eksikli\u011fiyle de s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Dosyada a\u00e7\u0131k\u00e7a mevcut olan bir talebin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi, bireysel ba\u015fvuru hukukunda s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan “bariz takdir hatas\u0131” ve “a\u00e7\u0131k keyfilik” tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 da g\u00fcndeme getirmektedir.<\/p>\n Anayasa Mahkemesi 2018\/5939 ba\u015fvuru numaral\u0131 ve 14\/10\/2020 tarihli Rasim Numan Myymyun Ba\u015fvurusunda<\/strong> \u015fu tespitte bulunmu\u015ftur:<\/p>\n “53. Anayasa\u2019n\u0131n 148. maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda, kanun yolunda g\u00f6zetilmesi gereken hususlara ili\u015fkin \u015fik\u00e2yetlerin bireysel ba\u015fvuruda incelenemeyece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler \u00f6n\u00fcnde dava konusu yap\u0131lm\u0131\u015f maddi olay ve olgular\u0131n kan\u0131tlanmas\u0131, delillerin de\u011ferlendirilmesi, hukuk kurallar\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 ile uyu\u015fmazl\u0131kla ilgili var\u0131lan sonucun adil olup olmamas\u0131 bireysel ba\u015fvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131ndaki hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere m\u00fcdahale te\u015fkil eden, bariz takdir hatas\u0131 veya a\u00e7\u0131k bir keyf\u00eelik i\u00e7eren yorum, uygulama ve sonu\u00e7lar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsam\u0131ndad\u0131r (Ahmet Sa\u011flam, B. No: 2013\/3351, 18\/9\/2013, \u00a7 42).”<\/strong><\/i><\/p>\n Ger\u00e7ekten de bir mahkemenin veya idari yarg\u0131 merciinin, dosya i\u00e7erisinde a\u00e7\u0131k\u00e7a bulunan bir talebi hi\u00e7 mevcut de\u011filmi\u015f gibi de\u011ferlendirmesi, art\u0131k yaln\u0131zca hukuk kurallar\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilebilecek bir mesele olmaktan \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu t\u00fcr durumlarda karar ile dosya i\u00e7eri\u011fi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki objektif olarak g\u00f6r\u00fclebilir hale gelmektedir.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlali nedeniyle olu\u015fturulan Tazminat Komisyonu mekanizmas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. Bu mekanizman\u0131n etkili kabul edilebilmesi i\u00e7in ba\u015fvurucular\u0131n taleplerinin ger\u00e7ekten incelenmesi, esasl\u0131 iddialar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve uygun giderim sa\u011flanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n Dosyada a\u00e7\u0131k\u00e7a mevcut olan bir tazminat talebinin “talep yok” gerek\u00e7esiyle reddedilmesi; yaln\u0131zca bir maddi hata olarak de\u011fil, etkili ba\u015fvuru hakk\u0131, gerek\u00e7eli karar hakk\u0131 ve a\u00e7\u0131k keyfilik yasa\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan birlikte de\u011ferlendirilmesi gereken anayasal bir sorun niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Aksi halde bireylerin Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirildi\u011fi hukuk yollar\u0131n\u0131n teoride mevcut, pratikte ise sonu\u00e7suz mekanizmalara d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelecektir.<\/p>\n Bir ki\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Hakk\u0131nda ceza davas\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor. Y\u0131llarca san\u0131k s\u0131fat\u0131yla yarg\u0131lan\u0131yor. Duru\u015fmalar yap\u0131l\u0131yor, kararlar veriliyor, dosya istinafa gidiyor. Aradan alt\u0131 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre ge\u00e7iyor. Sonunda yarg\u0131lama bitiyor. Ki\u015fi, bu kadar uzun s\u00fcren bir ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n makul olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek Anayasa Mahkemesi’ne ba\u015fvuruyor. Ancak Anayasa Mahkemesi ona \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor: “\u00d6nce ba\u015fka bir hukuk yolunu t\u00fcketmelisiniz.” Bunun…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11374,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-11373","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11373","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11373"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11373\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"Av.](\"https:\/\/hukukihabernet.teimg.com\/crop\/200x200\/hukukihaber-net\/uploads\/2026\/04\/umut-ozer-1.jpg\")
<\/a><\/p>\nAv. Umut \u00d6ZER<\/a><\/strong><\/h4>\n