Arabuluculuk, T\u00fcrkiye\u2019de mahkeme koridorlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda daha sakin, daha esnek ve daha insani bir \u00e7\u00f6z\u00fcm imk\u00e2n\u0131 olarak anlat\u0131ld\u0131. Taraflar yaln\u0131zca hakl\u0131-haks\u0131z ekseninde de\u011fil; ihtiya\u00e7lar, menfaatler, ili\u015fkiler, ticari ger\u00e7eklikler ve gelecekteki \u00e7\u00f6z\u00fcm ihtimalleri \u00fczerinden konu\u015facakt\u0131.<\/p>\n
Fakat y\u0131llar i\u00e7inde arabuluculuk, hukuk\u00e7ular\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir alan olmaktan \u00e7ok, hukuk\u00e7u reflekslerinin d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir alana benzemeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
Bug\u00fcn bir\u00e7ok dosyada arabuluculuk, ger\u00e7ek bir m\u00fczakere s\u00fcrecinden \u00e7ok, dava a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in ge\u00e7ilmesi gereken kontroll\u00fc bir usul igibi i\u015fliyor. Ba\u015fvuru do\u011fru mu? S\u00fcre ba\u015flad\u0131 m\u0131? Taraf te\u015fkili tamam m\u0131? Vek\u00e2letnamede \u00f6zel yetki var m\u0131? \u0130lk toplant\u0131ya kat\u0131lmaman\u0131n sonucu ne olacak? Son tutana\u011fa hangi ifade yaz\u0131lmal\u0131?<\/p>\n
Bunlar\u0131n hi\u00e7biri \u00f6nemsiz de\u011fildir. Aksine, s\u00fcrecin hukuki g\u00fcvenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan gereklidir. Ama sorun tam da burada ba\u015fl\u0131yor: Tutanak g\u00fcvenli\u011fi, arabuluculu\u011fun asgari \u015fart\u0131d\u0131r; iyi arabuluculuk de\u011fildir.<\/p>\n
Hukuk Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda Arabuluculuk Kanunu\u2019nun arabuluculuk tan\u0131m\u0131 bile oda\u011f\u0131na s\u00fcrecte yerine getirilecek usul i\u015flemlerini de\u011fil; sistematik tekniklerle taraflar\u0131 bir araya getirmeyi, m\u00fczakereyi kolayla\u015ft\u0131rmay\u0131, birbirlerini anlamalar\u0131n\u0131 ve kendi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini \u00fcretmelerini koyar. Yani arabuluculu\u011fun oda\u011f\u0131nda belge de\u011fil, temas vard\u0131r; tutanak de\u011fil, m\u00fczakere vard\u0131r.<\/p>\n
Ne var ki dava \u015fart\u0131 arabuluculuk alan\u0131 geni\u015fledik\u00e7e bu refleks giderek zay\u0131flad\u0131. \u0130\u015f uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131yla ba\u015flayan, ticari uyu\u015fmazl\u0131klar ve t\u00fcketici uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131yla geni\u015fleyen, kira, ortakl\u0131\u011f\u0131n giderilmesi, kat m\u00fclkiyeti ve kom\u015fuluk hukukundan kaynaklanan uyu\u015fmazl\u0131klarla g\u00fcndelik hayat\u0131n daha geni\u015f alanlar\u0131na yay\u0131lan dava \u015fart\u0131 arabuluculuk modeli, kurumu nicelik olarak b\u00fcy\u00fctt\u00fc. Fakat her b\u00fcy\u00fcme nitelik art\u0131\u015f\u0131 anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n
Taraflar \u00e7o\u011fu zaman \u00e7\u00f6z\u00fcm aramak i\u00e7in de\u011fil, dava a\u00e7abilmek i\u00e7in gerekli son tutana\u011f\u0131 almak \u00fczere s\u00fcrece geliyor. Arabulucu da dosyay\u0131 ger\u00e7ek bir m\u00fczakere alan\u0131 olarak de\u011fil, ileride usul tart\u0131\u015fmas\u0131na yol a\u00e7mayacak bir i\u015flem olarak y\u00f6netmeye ba\u015fl\u0131yor. B\u00f6ylece arabuluculuk, mahkemeye alternatif olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p mahkemeye giri\u015f kap\u0131s\u0131ndaki turnikeye d\u00f6n\u00fc\u015fme riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yor.<\/p>\n
Bu durumun temel sebebi, hukuk\u00e7u refleksidir.<\/p>\n
Hukuk\u00e7u zihni do\u011fal olarak hakl\u0131l\u0131k, ispat, talep, savunma, zamana\u015f\u0131m\u0131, g\u00f6rev, yetki ve dava \u015fart\u0131 kavramlar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu refleks yarg\u0131lama i\u00e7in gereklidir; avukatl\u0131k i\u00e7in de h\u00e2kimlik i\u00e7in de vazge\u00e7ilmezdir. Fakat arabuluculuk ba\u015fka bir zihinsel e\u015fik ve \u00e7al\u0131\u015fma disiplini gerektirir.<\/p>\n
Arabulucu zihni \u015fu sorular\u0131 da sorabilmelidir: Taraflar ger\u00e7ekten ne istiyor? Talep edilen \u015fey ile ihtiya\u00e7 duyulan \u015fey ayn\u0131 m\u0131? Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fcnen konusu para ama alttaki mesele g\u00fcven kayb\u0131 olabilir mi? Bir i\u015f\u00e7i yaln\u0131zca alaca\u011f\u0131n\u0131 m\u0131 istiyor, yoksa g\u00f6r\u00fclmeyi ve haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesini mi bekliyor? Bir tacir davay\u0131 kazanmak kadar ticari ili\u015fkiyi s\u00fcrd\u00fcrmeyi de \u00f6nemsiyor olabilir mi?<\/p>\n
Bu sorulara arabulucunun mevzuat ve usul bilgisi de\u011fil, arabuluculuk bilgi ve becerileri yan\u0131t verir.<\/p>\n
Bu nedenle arabuluculukta en tehlikeli yan\u0131lg\u0131lardan biri \u015fudur: \u201cHukukunu biliyorum; demek ki arabuluculu\u011fu biliyorum.\u201d<\/p>\n
Hay\u0131r: hukuku bilmek arabuluculuk i\u00e7in zorunludur, fakat arabuluculu\u011fu bilmek demek de\u011fildir.<\/p>\n
Arabulucu elbette hukuk bilmelidir. Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n arabuluculu\u011fa elveri\u015fli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dava \u015fart\u0131 kapsam\u0131n\u0131, temsil yetkisini, gizlilik ilkesini ve anla\u015fma belgesinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 bilmelidir. S\u00fcrecin hukuki s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmeden sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir arabuluculuk yap\u0131lamaz.<\/p>\n
Fakat bunlar\u0131 bilmek, yaln\u0131zca zemini netle\u015ftirir. Arabulucunun as\u0131l ustal\u0131\u011f\u0131, o zemin \u00fczerinde taraflara konu\u015fabilecekleri g\u00fcvenli alan\u0131 a\u00e7abilmektir.<\/p>\n
Bug\u00fcn uygulamada bu alan \u00e7o\u011fu zaman ge\u00e7i\u015ftiriliyor. Arabulucu, taraflar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak yerine tutana\u011f\u0131n ileride tart\u0131\u015f\u0131l\u0131p tart\u0131\u015f\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorunda kal\u0131yor. Avukat, hakl\u0131 olarak m\u00fcvekkilinin usuli ve maddi haklar\u0131n\u0131 korumaya odaklan\u0131yor. Taraflar ise \u00e7o\u011fu zaman s\u00fcrecin ne oldu\u011funu tam anlamadan, \u201canla\u015fma var\u0131lamad\u0131\u201d yaz\u0131l\u0131 bir belgeyle arabulucunun b\u00fcrosundan ayr\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Bu durumda \u015fu soru akla geliyor: Bir s\u00fcre\u00e7 hukuken do\u011fru i\u015fletilmi\u015f olabilir; ama ger\u00e7ekten arabuluculuk yap\u0131lm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Arabulucu h\u00e2kim de\u011fildir. \u00d6n inceleme g\u00f6revlisi de\u011fildir. Taraflara kimin hakl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyen bir g\u00f6lge yarg\u0131\u00e7 de\u011fildir. Arabulucunun varl\u0131k sebebi, mahkemenin yapaca\u011f\u0131n\u0131 daha h\u0131zl\u0131 yapmak de\u011fil; mahkemenin yapamayaca\u011f\u0131 \u015feyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmakt\u0131r.<\/p>\n
Mahkeme ge\u00e7mi\u015fe bakar; arabuluculuk taraflara gelece\u011fi de konu\u015fturur.<\/p>\n
Mahkeme talep sonucuyla ba\u011fl\u0131d\u0131r; arabuluculukta taraflar ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ifade etme ve gerekti\u011finde taleplerini de\u011fi\u015ftirme f\u0131rsat\u0131 bulur.<\/p>\n
Mahkeme h\u00fck\u00fcm kurar; arabuluculuk taraflar\u0131n kendi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini bulmalar\u0131na alan a\u00e7ar.<\/p>\n
Bu fark ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda, arabuluculuk yarg\u0131laman\u0131n ucuz ve h\u0131zl\u0131 bir versiyonuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Oysa kurumun d\u00fcnyadaki ve T\u00fcrkiye\u2019deki amac\u0131 bu de\u011fildir.<\/p>\n
Ayn\u0131 sorun uzmanl\u0131k alanlar\u0131nda da g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u0130\u015f, ticaret, t\u00fcketici, kira, sigorta, in\u015faat, banka-finans gibi alanlarda uzmanl\u0131k elbette gereklidir. Ancak uzman arabulucu, \u201cihtisas mahkemesi h\u00e2kimi gibi\u201d davranan ki\u015fi de\u011fildir. Uzmanl\u0131k, uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n yaln\u0131zca hukuki de\u011fil; sekt\u00f6rel, ekonomik, psikolojik ve ili\u015fkisel boyutlar\u0131n\u0131 da okuyabilmek i\u00e7in anlaml\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bir i\u015f uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131nda yaln\u0131zca bordroya bakmak yetmez; i\u015f ili\u015fkisinin neden sona erdi\u011fini de duymak gerekir. Bir ticari uyu\u015fmazl\u0131kta yaln\u0131zca faturay\u0131 g\u00f6rmek yetmez; taraflar\u0131n piyasadaki itibar ve g\u00fcven ili\u015fkisini de anlamak gerekir. Bir kira uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131nda yaln\u0131zca emredici h\u00fck\u00fcmlere dikkat etmek yetmez; bar\u0131nma kayg\u0131s\u0131 ile m\u00fclkiyet hakk\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eki\u015fmeyi de fark etmek gerekir.<\/p>\n
Uzmanl\u0131k, arabuluculu\u011fu hukukun s\u0131n\u0131rlar\u0131na hapsetmemeli; hukuki zemini koruyarak m\u00fczakere kalitesini y\u00fckseltmelidir.<\/p>\n
Bug\u00fcn arabuluculuk uygulamas\u0131nda say\u0131lar s\u0131k\u00e7a konu\u015fuluyor: Ka\u00e7 ba\u015fvuru yap\u0131ld\u0131, ka\u00e7 dosya anla\u015fmayla sonu\u00e7land\u0131, yarg\u0131n\u0131n i\u015f y\u00fck\u00fc ne kadar azald\u0131? Bunlar \u00f6nemli verilerdir. Ancak arabuluculu\u011fun ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 yaln\u0131zca anla\u015fma oranlar\u0131na indirgemek tehlikelidir.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc her anla\u015fma adil de\u011fildir. Her son tutanak, ger\u00e7ek bir m\u00fczakerenin \u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fildir. Her kapanan dosya, ger\u00e7ekten \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f bir uyu\u015fmazl\u0131k anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n
Daha \u00f6nemli sorular vard\u0131r: Taraflar ger\u00e7ekten konu\u015ftu mu? G\u00fc\u00e7s\u00fcz taraf bask\u0131 alt\u0131nda m\u0131 kald\u0131? Anla\u015fma s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir mi? Taraflar neye imza att\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131 m\u0131? Arabulucu, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve e\u015fitli\u011fi etkin bi\u00e7imde koruyabildi mi?<\/p>\n
Bu sorular sorulmad\u0131\u011f\u0131nda, arabuluculuk uygulamas\u0131 dosya kapatma istatisti\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Oysa \u00e7\u00f6z\u00fcm, yaln\u0131zca dosyan\u0131n kapanmas\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n
Elbette \u00e7\u00f6z\u00fcm, arabuluculu\u011fu usuls\u00fcz ve denetimsiz b\u0131rakmak de\u011fildir. Usul g\u00fcvenli\u011fi gerekir. Tutanak \u00f6nemlidir. Dava \u015fart\u0131 dikkat ister. Vek\u00e2let, s\u00fcre, yetki, imza ve anla\u015fma belgesi hafife al\u0131namaz. Hukuki g\u00fcvenli\u011fi olmayan bir arabuluculuk, taraflar i\u00e7in yeni ihtilaflar \u00fcretir.<\/p>\n
Fakat b\u00fct\u00fcn bunlar arabuluculu\u011fun kabu\u011fudur. Bu yolun \u00f6z\u00fc, taraflar\u0131n birbirini duyabilmesinde; menfaatlerin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le gelmesinde, mahkeme karar\u0131n\u0131n sa\u011flayamayaca\u011f\u0131 esneklikte \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretilebilmesindedir.<\/p>\n
Avukatlar\u0131n rol\u00fc de bu \u00e7er\u00e7evede yeniden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Arabuluculukta avukat, yaln\u0131zca dava ihtimaline haz\u0131rlanan ki\u015fi de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda m\u00fcvekkili i\u00e7in iyi bir anla\u015fman\u0131n hukuki, ekonomik ve stratejik de\u011ferini \u00f6l\u00e7ebilen profesyoneldir. Arabuluculukta avukatl\u0131k, hak kayb\u0131n\u0131 \u00f6nleme i\u015flevinin yan\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm mimarl\u0131\u011f\u0131 i\u015flevini de i\u00e7ermelidir.<\/p>\n
Arabuluculuk hukuksuz olmaz; ama yaln\u0131zca hukukla da olmaz.<\/p>\n
Bug\u00fcn arabuluculu\u011fa en b\u00fcy\u00fck zarar\u0131, onu bilmeyenlerden \u00e7ok, yaln\u0131zca hukukunu bilip arabuluculu\u011fu da bildi\u011fini zannedenler veriyor olabilir.<\/p>\n
Arabuluculuk, dava a\u00e7madan \u00f6nce al\u0131nacak belgenin \u00fcretildi\u011fi yer de\u011fildir.<\/p>\n
Mahkemenin k\u00fc\u00e7\u00fck bir provas\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n
Tutanakla tamamlanan bir usul oyunu de\u011fildir.<\/p>\n
Arabuluculuk, taraflar\u0131n kendi s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyebildi\u011fi, kendi \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc ve kendi gelece\u011fini tasarlayabildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde arabuluculuktur.<\/strong><\/p>\n\n T\u00fcrkiye\u2019de arabuluculuk, mahkemeye alternatif bir m\u00fczakere alan\u0131 olarak kurguland\u0131; fakat dava \u015fart\u0131, s\u00fcre, yetki, vek\u00e2letname ve tutanak g\u00fcvenli\u011fi kayg\u0131lar\u0131 i\u00e7inde giderek kendi \u00f6zg\u00fcn karakterini kaybetme riski ta\u015f\u0131yor. Arabuluculuk Odas\u0131nda Mahkeme G\u00f6lgesi Arabuluculuk, T\u00fcrkiye\u2019de mahkeme koridorlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda daha sakin, daha esnek ve daha insani bir \u00e7\u00f6z\u00fcm imk\u00e2n\u0131 olarak anlat\u0131ld\u0131. Taraflar yaln\u0131zca hakl\u0131-haks\u0131z ekseninde de\u011fil; ihtiya\u00e7lar, menfaatler,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11368,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-11367","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11367","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11367"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11367\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11368"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11367"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11367"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11367"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"Av.](\"https:\/\/hukukihabernet.teimg.com\/crop\/200x200\/hukukihaber-net\/uploads\/2025\/09\/samil-demir.jpg\")
<\/a><\/p>\nAv. \u015eamil DEM\u0130R<\/a><\/strong><\/h4>\n