Bu tart\u0131\u015fman\u0131n kurucu metni, General Electric’in yirmi y\u0131la yak\u0131n ba\u015f hukuk m\u00fc\u015favirli\u011fini yapm\u0131\u015f, sonras\u0131nda Harvard’da \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam etmi\u015f Ben W. Heineman Jr.’a aittir desek abartm\u0131\u015f olmay\u0131z san\u0131yorum. Heineman\u2019\u0131n biyografisi[1]<\/a> de \u00e7ok ilgin\u00e7tir. Hukuk\u00e7ulu\u011fu yan\u0131nda GE\u2019de kamu ili\u015fkilerinden sorumlu direkt\u00f6rl\u00fck g\u00f6revini de \u00fcstlenen Heineman ayn\u0131 zamanda bir ileti\u015fim dehas\u0131d\u0131r da. The Inside Counsel Revolution: Resolving the Partner-Guardian Tension<\/i>, kurum i\u00e7i hukuk\u00e7ulu\u011fun 1970’lerin sonundan bu yana ge\u00e7irdi\u011fi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn hem tarihini hem manifestosunu verir. Heineman’a g\u00f6re bu \u201cdevrim\u201dle birlikte ba\u015f hukuk m\u00fc\u015faviri, CEO’nun ve y\u00f6netim kurulunun asli dan\u0131\u015fman\u0131 h\u00e2line gelmi\u015f; g\u00f6rev alan\u0131 hukukun \u00e7ok \u00f6tesine yani eti\u011fe, itibara, y\u00f6neti\u015fime, kamu politikas\u0131na, kurumsal riske, kriz y\u00f6netimine kadar geni\u015flemi\u015f; \u00f6nemi ve stat\u00fcs\u00fc itibar\u0131yla CFO ile mukayese edilir olmu\u015ftur. Sebep romantik de\u011fildir elbette, gayet maddidir zira \u015firketin s\u0131hhati, k\u00fcresel yahut ulusal \u00f6l\u00e7ekte h\u0131zla de\u011fi\u015fen hukuk, uyum s\u00fcre\u00e7leri, politika ve kamuoyu bask\u0131lar\u0131 aras\u0131nda yol bulabilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r ve bu yolu en iyi bilen ki\u015fi nitelikli hukuk\u00e7udur.<\/p>\n Heineman bu fig\u00fcr\u00fc bilin\u00e7li olarak eski moda bir tabirle adland\u0131r\u0131r: lawyer-statesperson[2]<\/strong><\/a><\/i>. Bu hukuk\u00e7u \u00fc\u00e7 rol\u00fc \u00e7o\u011fu zaman ayn\u0131 anda oynar ve oynamal\u0131d\u0131r: teknik uzman, bilge dan\u0131\u015fman ve hesap verebilir lider. Onun i\u00e7in ilk soru her zaman \u201cHukuka uygun mu?\u201d sorusudur; ama nihai soru \u201cDo\u011fru mu?\u201d sorusudur. Aradaki mesafe uygunluk ile do\u011fruluk aras\u0131ndaki o geni\u015f arazi hukuk m\u00fc\u015favirli\u011finin as\u0131l \u00e7al\u0131\u015fma sahas\u0131d\u0131r. Heineman’\u0131n \u00e7er\u00e7evesinde hukuk\u00e7u, kararlar\u0131n yaln\u0131zca ara\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011fil ama\u00e7lar\u0131n\u0131, yaln\u0131zca usul\u00fcn\u00fc de\u011fil maksad\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7ar; ama bunu yaparken de elbette kendini \u015firketin vicdan\u0131 ilan etmez. Heineman’\u0131n ince ayr\u0131m\u0131yla, CEO’nun ba\u015fkanl\u0131k etti\u011fi bir ortak iktidar d\u00fczene\u011fi i\u00e7inde \u201cvicdan\u0131n masadaki seslerinden biri\u201d[3]<\/a> olur ve m\u00fczakereye yap\u0131c\u0131 bir itiraz –constructive challenge<\/i> – dozu katar. Bu ayr\u0131m m\u00fchimdir: Kendini \u015firketin vicdan\u0131 sayan hukuk\u00e7u vaiz olur; vicdan\u0131n sesi olmay\u0131 bilen hukuk\u00e7u m\u00fc\u015favir kal\u0131r. Burada elbette ahlak ile akl\u0131n, fayda ile \u015fartlar\u0131n objektif tahlilinin zihnimizde yerle\u015fmi\u015f olmas\u0131 gerekiyor. Ak\u0131ls\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ve kuru vaaz ve iyi niyetin oldu\u011fu yerde zaten ahlak bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi k\u0131sa s\u00fcreli g\u00f6receli faydalar genellikle uzun vadeli ve katlanmas\u0131 zor objektif zararlar ile birlikte gelirler. Elbette her durum kendine hast\u0131r ve her risk kendi i\u00e7 dinamikleri i\u00e7inde de\u011ferlendirilir.<\/p>\n Kitab\u0131n alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndaki gerilim ise meselenin d\u00fc\u011f\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. Hukuk m\u00fc\u015faviri bir yanda y\u00f6netim kurulunun, CEO’nun ve i\u015f liderlerinin orta\u011f\u0131d\u0131r (partner<\/i>): i\u015fin i\u00e7indedir, hedeflerin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00d6te yanda nihai sadakati \u015fah\u0131slara de\u011fil, \u015firketin t\u00fczel ki\u015fili\u011fine ve uzun vadeli menfaatinedir (guardian<\/i>): gerekti\u011finde \u015firketi kendi y\u00f6neticilerinin i\u015ftah\u0131na kar\u015f\u0131 bile koruyacak olan taraf odur. Heineman’\u0131n tespiti ac\u0131d\u0131r zira kitapta \u00f6rnekleri ile g\u00f6sterildi\u011fi \u00fczere muhasebe skandallar\u0131ndan k\u00fcresel r\u00fc\u015fvet vakalar\u0131na ve kredi krizine kadar pek \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fte kurum i\u00e7i hukuk\u00e7ular ortak olma, kardan pay alma yahut y\u00f6neticinin g\u00f6z\u00fcne girme hevesiyle bu ikinci vazifede s\u0131n\u0131fta kalm\u0131\u015f; zor sorular\u0131 sormam\u0131\u015f, \u201cyava\u015flay\u0131n\u201d veya \u201cdurun\u201d diyememi\u015ftir. <\/i><\/strong>Ama <\/i><\/strong>Heineman’a g\u00f6re se\u00e7enek, y\u00f6netimin her dedi\u011fine evet diyen bir \u201cyes person\u201d ile her \u015feye itiraz eden ve sonunda karar masas\u0131ndan d\u0131\u015flanan bir daim\u00ee muhalif aras\u0131nda de\u011fildir.<\/i><\/strong> Gerilimin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, tesis edilen ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen ileti\u015fim \u00fcslubunun bizzat kendisindedir. Yani stratejide, b\u00fct\u00e7ede, yat\u0131r\u0131mda masada bulunan hukuk\u00e7unun \u201cHay\u0131r\u201d dedi\u011finde dinlenmesini sa\u011flayan \u015fey daha \u00f6nce bin kere \u201c\u015f\u00f6yle yapabiliriz\u201d demi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Hat\u0131rlayabildi\u011fim ve notlar\u0131mdan g\u00f6rebildi\u011fim kadar\u0131yla yaz\u0131n\u0131n giri\u015finde bahsetti\u011fim meslekta\u015f\u0131m\u0131n yaz\u0131s\u0131ndaki \u201chay\u0131r demenin adab\u0131\u201d pasaj\u0131, bu teorinin sahadaki birebir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r: Sevilmek i\u00e7in, s\u00fcrt\u00fc\u015fmemek i\u00e7in evet diyen hukuk m\u00fc\u015faviri itibar\u0131n\u0131 taksitle satar; ger\u00e7ekten \u00f6nemli anda hay\u0131r diyebilene ise sayg\u0131 kendili\u011finden gelir ve fakat bir \u015fartla; yeter ki o hay\u0131r, gerek\u00e7esiyle, \u00fcslubuyla ve m\u00fcmk\u00fcnse bir alternatif yol \u00f6nerisiyle birlikte gelsin. Heineman’\u0131n koca kitab\u0131, bir bak\u0131ma bu tek c\u00fcmlenin \u015ferhidir diyebiliriz ki bu da evrensel tecr\u00fcbenin kalbinden dam\u0131t\u0131lan hikmetin d\u00fcnyan\u0131n hemen her yerinde benzer oldu\u011fu tezimizi destekler mahiyettedir.<\/p>\n Rakamlar\u0131n tasdiki<\/strong><\/p>\n B\u00fct\u00fcn bunlar bir idealden ibaret de de\u011fil asl\u0131nda art\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fclen bir beklenti. Corporate Board Member ve BarkerGilmore’un 2022’de halka a\u00e7\u0131k \u015firket y\u00f6netim kurulu \u00fcyeleriyle yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada, \u00fcyelerin y\u00fczde 76’s\u0131 ba\u015f hukuk m\u00fc\u015favirinin i\u015f stratejisi hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmesini ve stratejik planlamaya aktif olarak kat\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.[4]<\/a> Egon Zehnder’in ayn\u0131 ara\u015ft\u0131rmadan hareketle yazd\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirme, hukuk m\u00fc\u015favirinin kurul nezdindeki katk\u0131s\u0131n\u0131 d\u00f6rt alanda somutla\u015ft\u0131r\u0131r: stratejik kararlara do\u011frudan girdi vermek, kurulun k\u0131t vaktini rutinden stratejiye kayd\u0131racak \u015fekilde g\u00fcndemi tasarlamak, kritik atamalarda s\u00fcrecin \u00f6tesine ge\u00e7ip tart\u0131\u015fman\u0131n kendisini y\u00f6netmek ve kurul performans\u0131n\u0131 \u015fekl\u00ee bir de\u011ferlendirme t\u00f6reni olmaktan \u00e7\u0131karmak.[5]<\/a><\/p>\n Ayn\u0131 metindeki bir tespitin alt\u0131n\u0131 ayr\u0131ca \u00e7izmek isterim: Hukuk m\u00fc\u015faviri, kurulun ge\u00e7mi\u015f kararlar\u0131n\u0131n tarih\u00e7esini bilen ve o birikimi bug\u00fcn\u00fcn kararlar\u0131na ta\u015f\u0131yabilen ki\u015fidir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle hukuk\u00e7u, kurumun haf\u0131zas\u0131d\u0131r ve haf\u0131zas\u0131 olmayan kurum, her sabah yeniden do\u011fan, dolay\u0131s\u0131yla hi\u00e7 b\u00fcy\u00fcmeyen bir organizmad\u0131r.<\/p>\n Ne var ki madalyonun bir de \u00f6teki y\u00fcz\u00fc var ve d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Thomson Reuters Institute’un 2026 tarihli ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re ba\u015f hukuk m\u00fc\u015favirlerinin y\u00fczde 86’s\u0131 departmanlar\u0131n\u0131n kurumsal hedeflere kayda de\u011fer katk\u0131 sundu\u011funa inan\u0131rken, \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerin yaln\u0131zca y\u00fczde 17’si ayn\u0131 kanaattedir; \u00fcstelik y\u00f6neticilerin yar\u0131ya yak\u0131n\u0131 hukukun katk\u0131s\u0131n\u0131 \u201caz ya da hi\u00e7\u201d diye nitelemektedir.[6]<\/a> Bu ara\u015ft\u0131rma, madalyonun \u00f6teki y\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileriyle birlikte ta\u015f\u0131mas\u0131 itibar\u0131yla verimli; ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 dipnota ekledim. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n \u201cverimlilik tuza\u011f\u0131\u201d dedi\u011fi \u015fey tam budur: Hukuk departmanlar\u0131 s\u00f6zle\u015fme inceleme s\u00fcresini k\u0131saltmakla, d\u0131\u015f dan\u0131\u015fmanl\u0131k harcamas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmekle ve kapanan dosya say\u0131s\u0131yla \u00f6v\u00fcn\u00fcrken i\u015f d\u00fcnyas\u0131 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 stratejik katk\u0131 olarak de\u011fil zaten yap\u0131lmas\u0131 gerekenin cilal\u0131 ifadesi ve masraf merkezinin kendi i\u015fini biraz daha h\u0131zl\u0131 yapmas\u0131 olarak okumaktad\u0131r. Burada durup \u015funu tespit etmek gerekir: Kapasite a\u00e7mak ba\u015fka \u015feydir a\u00e7\u0131lan kapasiteyi do\u011fru seferber edip b\u00fct\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde anlaml\u0131 bir yerde konumland\u0131rmak ba\u015fka. \u00c7\u0131k\u0131\u015f yolu da yine az \u00f6nce i\u015faret etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m gibi ileti\u015fime \u00e7\u0131kar: \u201cBirle\u015fme ve devralmalara bak\u0131yoruz\u201d demek g\u00f6rev-odakl\u0131 bir c\u00fcmledir; \u201c\u015firketin b\u00fcy\u00fcme f\u0131rsatlar\u0131n\u0131 reg\u00fclasyon riskini y\u00f6neterek kovalamas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131yoruz\u201d demek ise hukuk i\u015fini i\u015f sonucuna terc\u00fcme eder. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr olamayan hukuk, en \u00e7ok katk\u0131 sunabilece\u011fi masalardan, stratejik planlamadan, \u00fcr\u00fcn geli\u015ftirmeden, pazara giri\u015f tart\u0131\u015fmalar\u0131ndan sessizce d\u0131\u015flan\u0131r ve o masalarda kararlar yine al\u0131n\u0131r.<\/p>\n Burada elbette meslek taassubuyla hareket edip hukuk\u00e7unun fonksiyonuna abart\u0131l\u0131 bir misyon y\u00fcklemek amac\u0131nda de\u011filim. Yine benzer \u015fekilde ileti\u015fime fazla vurgu yaparak bir k\u0131s\u0131m s\u00f6z oyunlar\u0131n\u0131 kabiliyet olarak g\u00f6sterecek bir plaza \u00e7atlakl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6z de k\u0131rpamam. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda hepimiz bilmekteyiz ki baz\u0131 zaman ve yerlerde olguyla beraber alg\u0131n\u0131n da takip\u00e7isi olmak ve do\u011fru hususlar\u0131 do\u011fru \u015fekilde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Elbette g\u00fcn\u00fcn sonunda esas mesele gerekti\u011fi yerde hay\u0131r diyebilmek, negatif konu\u015furken alternatifi sunabilmek ve bununla birlikte do\u011fru i\u015f \u00e7\u0131kart\u0131rken do\u011fru bir anlat\u0131m tarz ve \u00fcslubunu da kurgulayabilmekten ibarettir.<\/p>\n Bu manzaray\u0131 bizdeki tabloyla yan yana koyunca baz\u0131 farklar oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekiyor san\u0131r\u0131m. Yaz\u0131n\u0131n giri\u015finde de s\u00f6yledi\u011fim gibi m\u00fcstesna hallere rastlamak sevindirici ve akl\u0131n yolunun bir oldu\u011funu g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan memnuniyet verici ancak T\u00fcrkiye’de hukuk m\u00fc\u015favirli\u011fi h\u00e2l\u00e2 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bir \u201cg\u00f6r\u00fc\u015f makam\u0131\u201d olarak tasavvur edilir: Sorulursa cevap veren, sorulmazsa susan bir merci. D\u00fcnyadaki istikamet ise tam tersine i\u015fliyor, hukuk\u00e7u, sorulmay\u0131 beklemeyen, g\u00fcndemi bizzat kuran, riski daha do\u011fmadan g\u00f6ren bir akt\u00f6re d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn bizde gecikmesinin sebebi mevzuat de\u011fil zihniyettir; zihniyet de tek tek kurumlar\u0131n i\u00e7inde, tek tek hukuk\u00e7ular\u0131n eme\u011fiyle de\u011fi\u015fir. \u00dcst y\u00f6netim hukuku ciddiye almadan kurumun almas\u0131 beklenemez. Y\u00f6neti\u015fim literat\u00fcr\u00fcn\u00fcn tone at the top<\/i> dedi\u011fi budur ve meslekta\u015f\u0131m\u0131z\u0131n \u201c\u00f6nce \u00fcst y\u00f6netimi kazand\u0131m, k\u00fclt\u00fcr yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 akt\u0131\u201d tespiti, bu kural\u0131n yerli ispat\u0131d\u0131r. O kazanman\u0131n dili de bellidir: Soyut uyar\u0131, uyar\u0131 de\u011fildir. \u201cDikkatli olun\u201d c\u00fcmlesi hukuken hi\u00e7bir \u015fey ifade etmez; \u201cbu maddeyle imzalarsak \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra \u015fu davayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z, muhtemel maliyeti \u015fudur\u201d c\u00fcmlesi ise bir \u015fey ifade eder. Riskin somutla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, hukuk\u00e7unun ikna g\u00fcc\u00fcn\u00fcn neredeyse tamam\u0131d\u0131r. Gerisi terc\u00fcmanl\u0131kt\u0131r: Bir kurumda finans\u0131n, m\u00fchendisli\u011fin, ticaretin ve di\u011fer \u00e7e\u015fitli departmanlar\u0131n dilleri ayr\u0131 ayr\u0131 konu\u015fulur ve bu dilleri birbirine \u00e7evirebilen tek masa \u00e7o\u011fu zaman hukuk masas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Terzinin ikilemi<\/strong><\/p>\n Kurum in\u015fas\u0131n\u0131n literat\u00fcrde hak etti\u011fi yeri hen\u00fcz bulamam\u0131\u015f bir boyutu daha var. Yukar\u0131da kurucu hukuk\u00e7ulu\u011fun, mevcut bir oyunun hakemli\u011fi ile beraber hatta bazen oyunun kurallar\u0131n\u0131 yazma i\u015fi oldu\u011funu ifade etmi\u015ftim. Bir y\u00f6nerge kaleme alan hukuk\u00e7u bug\u00fcn\u00fcn ihtilaf\u0131n\u0131 ele al\u0131rken be\u015f y\u0131l sonras\u0131n\u0131n te\u015fkilat\u0131n\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bir imza ve yetki d\u00fczeni kuran, asl\u0131nda bir g\u00fc\u00e7 dengesi tasarlar. Bir etik rehber yazan, hen\u00fcz olgunla\u015fma a\u015famas\u0131nda olan kurumunun vicdan\u0131na dil verir. Kurucu d\u00f6nemin her metni, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte teknik, hakikatte siyasidir yani kelimenin as\u0131l anlam\u0131yla ortak hayat\u0131n d\u00fczenine, organizasyonuna dairdir.<\/p>\n Kurucu hukuk\u00e7u her g\u00fcn bir terzinin ikilemiyle ya\u015far. Bunu en net \u015fu \u015fekilde ifadelendirebiliriz san\u0131r\u0131m: K\u0131yafeti bedene g\u00f6re mi dikece\u011fiz yoksa beden k\u0131yafete g\u00f6re b\u00fcy\u00fcyecek yahut k\u00fc\u00e7\u00fclecek mi? Bu bir paradoks ve hatta k\u0131smen anlams\u0131z g\u00f6z\u00fckse de i\u015fin ehli i\u00e7in gayet anlaml\u0131d\u0131r. Merhum Muzaffer OZAK Efendi bir dervi\u015fine bir takke tak\u0131nca dermi\u015f ki \u201cya bu takke k\u00fc\u00e7\u00fclecek ya senin kafan b\u00fcy\u00fcyecek\u201d bu da biraz o hesap.<\/p>\n Somutla\u015ft\u0131racak olursak bazen bir y\u00f6nerge mevcut bir prati\u011fi kayda ge\u00e7irir, kuma\u015f bedene g\u00f6re bi\u00e7ilir, do\u011frudur. Bazen de hen\u00fcz var olmayan bir prati\u011fi var eder yahut ak\u0131p gelen prati\u011fi bir alana do\u011fru kayd\u0131r\u0131r ve kurum, \u00f6nden dikilmi\u015f o k\u0131yafetin i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcyerek \u015fekil al\u0131r. Her duruma ayn\u0131 kal\u0131b\u0131 uygulayan hukuk\u00e7u, ya kuruma dar gelen ya da i\u00e7inde kayboldu\u011fu elbiseler diker. Netice olarak diyebiliriz ki gen\u00e7 ve h\u0131zl\u0131 bir yap\u0131da her \u015feyi ba\u015ftan kurallara ba\u011flamak, y\u00fcr\u00fcmeyi yeni \u00f6\u011frenen \u00e7ocu\u011fa \u015falvar giydirmektir; hi\u00e7bir \u015feyi ba\u011flamamak ise onu \u00e7\u0131plak b\u0131rakmakt\u0131r. \u00d6l\u00e7\u00fc, kanaatimce \u015fudur: Geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan konularda yetki, sorumluluk, mali tasarruf, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerle ili\u015fkide k\u0131yafet \u00f6nden ve gerekirse kademeli dikilir; geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olan konularda kurum \u00f6nce y\u00fcr\u00fcr, k\u0131yafet sonra provadan ge\u00e7er. Bunlar fak\u00fcltede \u00f6\u011fretilmez zira Mete TUN\u00c7AY\u2019\u0131n da dedi\u011fi gibi \u201chukuk\u00e7ular \u00e7ok donuk insanlar, sokaktaki kedi ile resimdeki kedinin ayn\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnecek kadar donuk.\u201d<\/i><\/p>\n Sonu\u00e7 olarak hukuk, \u015firketin tek bir kap\u0131s\u0131nda de\u011fil her odas\u0131nda ya\u015far. Bunu kap\u0131da beklemekle sa\u011flayamay\u0131z, bunu tesis etmenin yolu odalar\u0131 tek tek dola\u015fmakt\u0131r. Elbette bu yap\u0131 bir g\u00fcnde in\u015fa olmaz ve bu k\u00fclt\u00fcr biraz da yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru akar. Y\u00f6neti\u015fim literat\u00fcr\u00fc buna seat at the table[7]<\/strong><\/a><\/i> diyor fakat literat\u00fcr ne derse desin hayat\u0131n bize \u00f6\u011fretti\u011fi bir ger\u00e7ek var: Masadaki o sandalye kimseye ikram edilmemekte ve hemen her kurumda her g\u00fcn yeniden, az ya da \u00e7ok emekle ve ad\u0131m ad\u0131m kurulur. Sandalyeyi kuran da ta\u015f\u0131yan da ve \u00fczerinde dik oturmas\u0131n\u0131 bilen de hukuk\u00e7unun kendisidir. Bu dik duru\u015f elbette dikle\u015fmek de\u011fildir; s\u0131rr\u0131, Heineman’\u0131n “tamamlay\u0131c\u0131 yetkinlikler” (complementary competencies) dedi\u011fi o donan\u0131mda -hukuk bilgisinin \u00f6tesindeki finansal, bilimsel ve teknolojik okuryazarl\u0131kta, riski g\u00f6r\u00fcp riskten felce u\u011framamakta ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 muhatab\u0131n diline terc\u00fcme edebilme maharetinde- sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n T\u00fcm bunlarla birlikte meslek hayat\u0131m bana \u015funu \u00f6\u011fretti: Kurumlar binalardan, organizasyon \u015femalar\u0131ndan, y\u00f6nergelerden ibaret de\u011fildir, elbette bunlar olmazsa olmaz hususlard\u0131r ancak kurumlar ili\u015fkilerden, ili\u015fkiler de g\u00fcvenden in\u015fa edilir. Hukuk\u00e7unun masadaki yerini belirleyen \u015fey diplomas\u0131 ile birlikte biriktirdi\u011fi g\u00fcvendir ve g\u00fcven b\u00fcy\u00fck jestlerle yahut alg\u0131ya oynayan imaj \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla de\u011fil k\u00fc\u00e7\u00fck tutarl\u0131l\u0131klarla kazan\u0131l\u0131r. Elbette hukuk\u00e7unun g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131, imaj\u0131na \u00f6nem vermesi, sosyal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 in\u015fa ederek kendisini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir ve bu hususu yaz\u0131m\u0131zda dengeli bir \u015fekilde i\u015fledik. Ancak ger\u00e7ek ve sahici g\u00fcven zaman\u0131nda verilen bir g\u00f6r\u00fc\u015fle, gerek\u00e7esiyle s\u00f6ylenmi\u015f bir hay\u0131rla, \u201chay\u0131r\u201d\u0131n yan\u0131na konmu\u015f bir alternatifle in\u015fa edilir. Tocqueville’in i\u015faret etti\u011fi o cesaret ve enerji de i\u015fte buraya harcanmal\u0131d\u0131r: S\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 herkes hisseder; onu g\u00fcvene, g\u00fcveni k\u00fclt\u00fcre, k\u00fclt\u00fcr\u00fc kuruma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek ise emek ister. Hukuku kurmak, en nihayetinde, insanla kurulan bir i\u015ftir.<\/p>\n ————<\/span><\/p>\n [1]<\/span><\/a> https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Benjamin_W._Heineman_Jr.<\/span><\/p>\n [2]<\/span><\/a> Kavram\u0131n asl\u0131, Anglo-Amerikan hukuk gelene\u011findeki lawyer-statesman idealine dayan\u0131r; Anthony T. Kronman bu ideali ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc The Lost Lawyer: Failing Ideals of the Legal Profession (Harvard University Press, 1993) adl\u0131 eserinde i\u015flemi\u015ftir. Heineman tabiri bilin\u00e7li olarak diriltir ve cinsiyetsiz bi\u00e7imiyle (statesperson) kullan\u0131r: Kastetti\u011fi, teknik uzmanl\u0131\u011f\u0131 pratik hikmetle (Aristoteles’in phronesis’ini hat\u0131rlayal\u0131m) birle\u015ftiren, \u015firketi toplum i\u00e7indeki yeriyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnebilen hukuk\u00e7udur. T\u00fcrk\u00e7ede “hukuk\u00e7u-devlet adam\u0131” kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yerle\u015fmemi\u015ftir; kavram\u0131 asl\u0131yla kullanmay\u0131 tercih ettim.<\/span><\/p>\n [3]<\/span><\/a> Ben W. Heineman Jr., “The Inside Counsel Revolution”, Harvard Law School Forum on Corporate Governance, 29 Mart 2016, https:\/\/corpgov.law.harvard.edu\/2016\/03\/29\/the-inside-counsel-revolution\/ (Eri\u015fim: 12 Haziran 2026). Makale, yazar\u0131n ayn\u0131 adl\u0131 kitab\u0131ndan (The Inside Counsel Revolution: Resolving the Partner-Guardian Tension, Chicago: ABA, 2016) al\u0131nm\u0131\u015f olup ilk olarak Corporate Counsel dergisinde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n [4]<\/span><\/a> Corporate Board Member & BarkerGilmore, Leveraging the GC: How the Right General Counsel Can Enhance Board Oversight<\/i>, 2022, https:\/\/www.barkergilmore.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/CBM-BG_Leveraging-the-GC_How-the-Right-General-Counsel-Can-Enhance-Board-Oversight.pdf (Eri\u015fim: 12 Haziran 2026).<\/span><\/p>\n [5]<\/span><\/a> \u201cThe General Counsel as Strategic Board Advisor\u201d, Egon Zehnder Insights<\/i>, Eyl\u00fcl 2022, https:\/\/www.egonzehnder.com\/functions\/legal-regulatory-compliance-professionals\/insights\/the-general-counsel-as-strategic-board-advisor (Eri\u015fim: 12 Haziran 2026).<\/span><\/p>\n![\"Av.](\"https:\/\/hukukihabernet.teimg.com\/crop\/200x200\/hukukihaber-net\/uploads\/2024\/03\/muhammed-ali-ozturk.jpg\")
<\/a><\/strong><\/p>\nAv. Muhammed Ali \u00d6ZT\u00dcRK<\/a><\/strong><\/h4>\n