Anayasa\u2019n\u0131n 129\/5 maddesinin uygulama yasas\u0131 olan 657 Say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanunu\u2019nun 13.maddesinin Meclis gerek\u00e7esinde;<\/p>\n\n\n\n
\u201cBu madde, kamu hukukuna tabi g\u00f6revler bak\u0131m\u0131ndan idare edilenlere verilecek zararlar konusundaki sorumlulu\u011fu d\u00fczenlemektedir.<\/p>\n\n\n\n
Maddedeki teminat iki a\u00e7\u0131dan incelenmelidir;<\/p>\n\n\n\n
Her \u015feyden \u00f6nce, idare edilenler lehine bir teminat mevcuttur. \u0130dare edilenler, kamu hukukuna tabi g\u00f6revler dolay\u0131s\u0131yla kendilerine verilmi\u015f olan zararlarda, do\u011frudan do\u011fruya g\u00f6rev sahibi kurum aleyhine dava a\u00e7abilecekler ve b\u00f6ylece as\u0131l \u00f6deme kabiliyeti olan bir daval\u0131 bulmu\u015f olacaklard\u0131r. Aksi takdirde, \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck zararlar bak\u0131m\u0131ndan, davay\u0131 kazansalar bile, \u00f6deme kabiliyeti olmayan bir memurla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. H\u00e2lbuki maddedeki \u015fekliyle, her zaman i\u00e7in kar\u015f\u0131lar\u0131nda \u00f6deme kabiliyetine sahip bir kurum bulabileceklerdir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130kinci teminat; memur, daha do\u011frusu \u2018Kamu hukukuna tabi hizmetlerle g\u00f6revli personel\u2019 bak\u0131m\u0131ndand\u0131r. Bu gibi personel, g\u00f6revlerini yerine getirirken, daimi bir tazminat tehdidi alt\u0131nda kalmayacaklar ve dolay\u0131s\u0131yla kamu hizmetlerinin \u00e7ok a\u011f\u0131r g\u00f6r\u00fclmesi gibi bir sak\u0131ncayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmayacakt\u0131r. Ancak, daimi olarak ve ilk elden dava tehdidi alt\u0131nda bulunmamak, memurlar\u0131n tamam\u0131yla sorumsuz hareket edebilecekleri \u015feklinde anla\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bu madde ile memur, m\u00fctemadiyen mahkemelerde kendi aleyhine a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f davalarla u\u011fra\u015fmaktan korunmu\u015ftur ama, g\u00f6revleri dolay\u0131s\u0131yla idareye vermi\u015f oldu\u011fu zararlardan \u00f6t\u00fcr\u00fc idareye kar\u015f\u0131 olan sorumlulu\u011fu devam etmektedir\u2026.\u201d<\/p>\n\n\n\n
ifadeleri yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6r\u00fclmektedir ki, Anayasa\u2019n\u0131n 40\/3, 125\/son, 129\/5 maddeleri ile uygulaman\u0131n \u00e7er\u00e7evesi net olarak \u00e7izilmi\u015f; \u201cmemurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin yetkilerini kullan\u0131rken i\u015fledikleri kusurlardan do\u011fan tazminat davalar\u0131n\u0131n, ancak r\u00fccu edilmek \u015fart\u0131 ile idare aleyhine a\u00e7\u0131labilece\u011fi\u201d a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde Anayasa\u2019n\u0131n 129\/5 maddesinde yer alan \u201cyetkilerini kullan\u0131rken i\u015fledikleri kusur\u201d ifadesinden ne anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finin belirlenmesi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r ki, bu noktada \u201ckusur\u201d ile ilgili a\u00e7\u0131klama yap\u0131lmas\u0131nda yarar vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n
Kusurun kanunlar\u0131m\u0131zda tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Uygulama ve \u00f6\u011fretide kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f tan\u0131ma g\u00f6re; kusur, hukuk d\u00fczenince k\u0131nanabilen davran\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131naman\u0131n nedeni, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc davranma olana\u011f\u0131 varken ve zorunlu iken, bu \u015fekilde davran\u0131lmayarak, bu tarzdan sap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. K\u0131sacas\u0131; kusur, genel tan\u0131m\u0131yla, hukuk d\u00fczeni taraf\u0131ndan bir davran\u0131\u015f tarz\u0131n\u0131n k\u0131nanmas\u0131 olup; bu k\u0131nama, o davran\u0131\u015f\u0131n belirli ko\u015fullar alt\u0131nda bireylerden beklenen ortalama hareket tarz\u0131ndan sapm\u0131\u015f olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Yine, \u00f6\u011freti ve uygulamadaki hakim g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, sorumluluk hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan kusurun, kast ve ihmal (taksir) olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131laca\u011f\u0131 kabul edilmektedir. Bu ba\u011flamda, kast hukuka ayk\u0131r\u0131 sonucun bilerek ve isteyerek meydana getirilmesi; ihmal ise, hukuka ayk\u0131r\u0131 sonucu istememekle birlikte, b\u00f6yle bir sonucun \u00f6nlenmesi i\u00e7in gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nmamas\u0131 ve gereken \u00f6zenin g\u00f6sterilmemesidir( Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu\u2019nun 10.12.2003 g\u00fcn ve 2003\/11-756 E., 2003\/743 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131).<\/p>\n\n\n\n
\u0130dare hukuku ilkeleri \u00e7er\u00e7evesinde olaya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise, bir kamu g\u00f6revlisinin g\u00f6rev s\u0131ras\u0131nda, hizmet ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanarak yapt\u0131\u011f\u0131 eylem ve i\u015flemlerine ili\u015fkin ki\u015fisel kusurunun, kasti su\u00e7 niteli\u011fi ta\u015f\u0131sa bile hizmet kusuru olu\u015fturaca\u011f\u0131 ve bu nedenle a\u00e7\u0131lacak davalar\u0131n ancak idare aleyhine a\u00e7\u0131labilece\u011fi bilinen ilkelerindendir (Dan\u0131\u015ftay 10.Daire T. 20.04.1989 g\u00fcn ve 1988\/1042 E.; 1989\/857 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131).<\/p>\n\n\n\n
Yeri gelmi\u015fken \u201cyetkilerini kullan\u0131rken\u201d ve \u201cbu g\u00f6revleri yerine getiren personel\u201d kavramlar\u0131yla ama\u00e7lan\u0131n ne oldu\u011fu \u00fczerinde durulmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n
Devletin sorumlulu\u011funun di\u011fer bir \u015fart\u0131 da, zarar\u0131n, memur ve di\u011fer bir kamu g\u00f6revlisi taraf\u0131ndan \u201cg\u00f6revini yerine getirirken\u201d ve \u201cg\u00f6revle ilgili yetkilerini kullan\u0131rken\u201d ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u015eu halde \u201cg\u00f6revin ifas\u0131\u201d \u201cyetkinin kullan\u0131lmas\u0131\u201d ile ger\u00e7ekle\u015fen zarar aras\u0131nda i\u015flevsel (g\u00f6revsel) bir ba\u011f bulunmal\u0131; zarar, kamu g\u00f6revi (kamu yetkisi) yerine getirilirken, bu g\u00f6rev ve yetki nedeni ile do\u011fmu\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Memur ve di\u011fer resmi g\u00f6revlilerinin kamu g\u00f6revlisi s\u0131fat ve kapasiteleri d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zel bir ki\u015fi olarak, \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re \u00f6zel i\u015flerini yaparken \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere verdikleri zarardan do\u011frudan do\u011fruya kendileri sorumludur.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6te yandan, kamu g\u00f6revlisinin, hizmet i\u00e7inde veya hizmetle ilgili olmak \u00fczere tutum ve davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n su\u00e7 olu\u015fturmas\u0131 ya da hizmeti y\u00fcr\u00fct\u00fcrken a\u011f\u0131r kusur i\u015flemesi veya d\u00fc\u015fmanl\u0131k, siyasal kin gibi k\u00f6t\u00fc niyetle bir ki\u015fiye zarar vermesi halinde dahi bu durum, ayn\u0131 zamanda y\u00f6netimin g\u00f6zetim ve iyi eleman se\u00e7me y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmemesi nedeniyle hizmet kusuru da say\u0131lmal\u0131 ve bu nedenle a\u00e7\u0131lacak dava idareye y\u00f6neltilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcm bu a\u00e7\u0131klamalar g\u00f6stermektedir ki, ki\u015filerin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zararla, zarara sebebiyet veren kamu personelinin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6rev aras\u0131nda herhangi bir ili\u015fki kurulabiliyorsa, ortada g\u00f6revle ilgili bir durum var demektir ve bu t\u00fcr davran\u0131\u015flar kasten veya ihmalen i\u015flenmesine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, kamu personelinin hizmetten ayr\u0131lamayan ki\u015fisel kusurlar\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kmakta ve bu husus, 657 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 13\u2019\u00fcnc\u00fc maddesindeki \u201cki\u015filerin kamu hukukuna tabi g\u00f6revlerle ilgili olarak u\u011frad\u0131klar\u0131 zararlar\u201d ibaresinde ifadesini bulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Di\u011fer taraftan, Anayasa\u2019n\u0131n 129\/5 maddesinde \u201ckusur\u201d \u015fart\u0131ndan bahsedildi\u011fine g\u00f6re yetkisini kullanan memurun veya kamu g\u00f6revlisinin i\u015fledi\u011fi eylemin kasten mi yoksa ihmalen mi ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n bu eylemlerinden do\u011fan davalar\u0131n ancak idare aleyhine a\u00e7\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finin kabul\u00fc zorunludur.<\/p>\n\n\n\n
Hukuk Genel Kurulu\u2019ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan anayasal ve yasal d\u00fczenlemeler ile kurum ve kavramlar de\u011ferlendirilmi\u015f;<\/p>\n\n\n\n
\u00d6ncelikle, a\u00e7\u0131klanan anayasal ve yasal d\u00fczenlemelerin amac\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f; gerek Anayasa, gerekse Devlet Memurlar\u0131 Kanunu\u2019nda yer alan d\u00fczenlemelerin, memur ve kamu g\u00f6revlisinin sorumlulu\u011funu ortadan kald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131; daha sonra ilgilisine r\u00fccu edilmek \u00fczere ilk etapta devletin sorumlulu\u011funa giderek, ma\u011fdura zarar\u0131n\u0131 daha iyi bir \u015fekilde giderecek bir muhatap ve teredd\u00fcts\u00fcz bir yarg\u0131 yolu sa\u011flad\u0131\u011f\u0131; bug\u00fcne kadar ki uygulamada, kamu personelinin mali sorumlulu\u011funu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in \u201chizmet kusuru\u201d ve \u201cki\u015fisel kusur\u201d ayr\u0131m\u0131na gidilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n yerinde olmad\u0131\u011f\u0131, zira yasada b\u00f6yle bir unsur bulunmay\u0131p; bunun tamamen idare ile memur aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclecek r\u00fccu davas\u0131n\u0131n sorunu oldu\u011fu; \u00f6te yandan, Anayasa\u2019n\u0131n 129\/5 maddesinde say\u0131lan g\u00f6revlinin g\u00f6revini yerine getirirken veya yetkilerini kullan\u0131rken kasten isledi\u011fi eylemin bu koruma alt\u0131na girip girmeyece\u011fine ili\u015fkin olarak da, yasan\u0131n \u201ckusur\u201d ifadesi kullanmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda eylemin kasten veya ihmalen i\u015flenmesine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n idarenin sorumlulu\u011fuyla g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, ceza mahkemesinde yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131n hatta ceza almas\u0131n\u0131n dahi \u00f6neminin bulunmad\u0131\u011f\u0131, bunun da ancak r\u00fccu davas\u0131nda dikkate al\u0131naca\u011f\u0131; sonu\u00e7ta, memur ve kamu g\u00f6revlisinin g\u00f6revi s\u0131ras\u0131nda hizmet ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanarak yapt\u0131\u011f\u0131 eylem ve i\u015flemlerine ili\u015fkin ki\u015fisel kusurunun kasti su\u00e7 niteli\u011fi ta\u015f\u0131sa bile hizmet kusuru olu\u015fturaca\u011f\u0131 bu nedenle a\u00e7\u0131lacak davan\u0131n idare aleyhine a\u00e7\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi; g\u00f6rev yap\u0131lan yerde dahi olsa memur ve kamu g\u00f6revlisinin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015f ile ilgisi olmayan eylemlerin varl\u0131\u011f\u0131 halinde ise bu eylemden memurun ki\u015fisel olarak sorumlu tutulaca\u011f\u0131, bu nedenle a\u00e7\u0131lacak davalar\u0131n da ancak adli yarg\u0131da ve kamu g\u00f6revlisi veya memur aleyhine a\u00e7\u0131labilece\u011fi, ilke olarak oy\u00e7oklu\u011fu ile kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Bu ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda somut olay de\u011ferlendirildi\u011finde:<\/p>\n\n\n\n
Davac\u0131 taraf, daval\u0131 doktorun g\u00f6revi s\u0131ras\u0131nda kanamal\u0131 ve acil durumda oldu\u011fu halde destekleri olan hastaya m\u00fcdahalede bulunmay\u0131p, d\u0131\u015f gebelik olan ba\u015fka bir hastayla ilgilendi\u011fi; b\u00f6ylece, dikkatsizlik ve tedbirsizli\u011fi nedeni ile deste\u011fin \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden oldu\u011fu iddias\u0131yla ve doktoru has\u0131m g\u00f6stererek eldeki tazminat davas\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Davac\u0131lar\u0131n bu iddias\u0131, i\u00e7erik\u00e7e daval\u0131 doktorun g\u00f6revi s\u0131ras\u0131nda ve yetkisini kullan\u0131rken i\u015fledi\u011fi bir kusura ve bu kusurun niteli\u011fi itibariyle de kamu g\u00f6revlisinin ihmaline dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Hal b\u00f6yle olunca, daval\u0131n\u0131n g\u00f6revi d\u0131\u015f\u0131nda kalan ki\u015fisel kusuruna dayan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na, dikkatsizlik ve tedbirsizli\u011fe dayal\u0131 da olsa eylemin g\u00f6rev s\u0131ras\u0131nda ve g\u00f6revle ilgili olmas\u0131na ve hizmet kusuru niteli\u011finde bulunmas\u0131na g\u00f6re, eldeki davada husumet kamu g\u00f6revlisine de\u011fil, idareye d\u00fc\u015fmektedir. \u00d6yle ise, dava idare aleyhine a\u00e7\u0131l\u0131p, husumetin de idareye y\u00f6neltilmesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n
Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan nedenlerle, Mahkemece, daval\u0131 doktor has\u0131m g\u00f6sterilerek a\u00e7\u0131lan davan\u0131n husumet yoklu\u011fu nedeni ile reddedilmesi usul ve yasaya uygun olup, direnme karar\u0131n\u0131n onanmas\u0131 gerekir (Yarg\u0131tay HGK – 2012\/25 karar).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Memur veya Kamu G\u00f6revlisi Doktorun G\u00f6revle Ba\u011flant\u0131l\u0131 Ki\u015fisel veya Hizmet Kusurunda \u0130dari Yarg\u0131 G\u00f6revlidir Anayasa\u2019n\u0131n 129\/5 maddesinin uygulama yasas\u0131 olan 657 Say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanunu\u2019nun 13.maddesinin Meclis gerek\u00e7esinde; \u201cBu madde, kamu hukukuna tabi g\u00f6revler bak\u0131m\u0131ndan idare edilenlere verilecek zararlar konusundaki sorumlulu\u011fu d\u00fczenlemektedir. Maddedeki teminat iki a\u00e7\u0131dan incelenmelidir; Her \u015feyden \u00f6nce, idare edilenler lehine bir teminat…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10362,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[64],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10785"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10785"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10785\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10786,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10785\/revisions\/10786"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10362"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.avrasyahukuk.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}